กว่าจะเป็นสุภาพบุรุษนักเดินเรือ (1): ชีวิตผมไม่ได้เริ่มจากความฝันอยากเป็นคนเรือ ⚓

 ถ้ามีใครถามผมว่า ตั้งแต่เด็กอยากเป็นอะไร ผมตอบได้ทันทีครับว่า ผมอยากเป็นหมอ

ฟังดูดีใช่ไหมครับ ติดอยู่นิดเดียวว่า คะแนนวิชาวิทยาศาสตร์กับคณิตศาสตร์ของผมไม่ได้แข็งแรงขนาดที่จะทำให้คนรอบข้างมั่นใจในความฝันนี้เท่าไรนัก ส่วนภาษาอังกฤษน่ะหรือครับ อันนี้ผมมั่นใจกว่าเยอะ

เวลาผมบอกใครว่าอยากเป็นหมอ หลายคนจะยิ้มอ่อน ๆ แล้วมองหน้าผมคล้ายจะถามว่า “แน่ใจนะ?” ผมเลยไม่ค่อยพูดเรื่องนี้กับใคร มีเพียงแม่ที่รู้ว่าผมคิดอะไรอยู่

ความฝันแรกที่ไม่ได้ไปต่อ

ช่วงปลายเทอม ม.6 ผมสมัครสอบตรงเข้าเรียนแพทยศาสตร์ และไม่น่าเชื่อว่า ผมสอบผ่านการคัดเลือกให้ไปสัมภาษณ์ที่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้าได้จริง ๆ ครับ

แต่ชีวิตก็มีวิธีเล่นตลกกับเราอยู่เหมือนกัน

ผมต้องกลับไปสอบซ่อมวิชาเคมีที่โรงเรียน จึงไม่ได้ไปสัมภาษณ์ตามกำหนด โอกาสเรียนแพทย์ตามความฝันครั้งนั้นก็เลยผ่านไป

เรื่องนี้แทบไม่มีใครรู้ นอกจากแม่

หลังจากนั้น ผมสอบผ่าน GAT-PAT และสอบติดมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณะเกษตร สาขาเครื่องจักรกลและเมคคาทรอนิกส์เกษตร ขณะเดียวกัน ผมก็สอบผ่านข้อเขียนของศูนย์ฝึกพาณิชย์นาวีด้วยครับ

ตอนนั้นผมยังไม่ได้คิดจริงจังเลยว่า สุดท้ายแล้วจะเลือกเส้นทางไหน

จนกระทั่งมีเหตุการณ์หนึ่งที่ผมยังจำได้ดี

วันที่แม่บอกว่า “ไปสอบก่อน เดี๋ยวก็ทัน”

วันทดสอบสมรรถภาพและสัมภาษณ์ของศูนย์ฝึกพาณิชย์นาวี ดันตรงกับวันสัมภาษณ์เข้ามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์พอดีครับ

ผมมีนัดสัมภาษณ์ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสนในช่วงบ่าย ส่วนตอนเช้าต้องไปทดสอบสมรรถภาพที่ศูนย์ฝึกฯ ก่อน

แม่บอกผมประมาณว่า ไม่ต้องกังวล ไปสอบที่ศูนย์ฝึกฯ ก่อน เดี๋ยวก็ขับรถไปมหาวิทยาลัยทัน

ฟังดูเหมือนเป็นแผนที่จัดการได้ดีนะครับ ถ้าไม่นับว่าผมต้องวิ่ง วิดพื้น ว่ายน้ำ ทดสอบสมรรถภาพหลายอย่าง และเข้าสัมภาษณ์ด้วย

กว่าทุกอย่างจะเสร็จก็เลยเวลามามากแล้วครับ

สรุปว่า…ผมไปไม่ทันสัมภาษณ์ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ถ้าถามว่าแม่ตั้งใจให้ผมเลือกเรียนที่ศูนย์ฝึกพาณิชย์นาวีหรือเปล่า ผมคิดว่าแม่คงอยากให้ผมลองทางนี้มากกว่า เพราะแม่เชื่อว่าที่นี่จะช่วยฝึกระเบียบวินัย ความอดทน และการวางแผนการทำงานให้ผม

เอาเป็นว่า วันนั้นผมมีทางเลือกอยู่สองทาง แต่การจัดตารางเวลาแบบแม่ก็มีส่วนทำให้ทางเลือกหนึ่งหลุดมือไปเหมือนกันครับ

แม่อาจจะบอกว่าเป็นเรื่องบังเอิญ ส่วนผมขอเก็บไว้เป็นเรื่องเล่าประจำบ้านก็แล้วกันครับ

จากโบรชัวร์หนึ่งแผ่น สู่การเป็นนักเรียนเดินเรือ

จริง ๆ แล้ว ผมรู้จักศูนย์ฝึกพาณิชย์นาวีจากแม่ครับ

หลังจบ ม.6 แม่เอาโบรชัวร์การรับสมัครมาให้ดู แล้วบอกให้ผมลองอ่านคุณสมบัติของผู้สมัคร

ผมเรียนสายวิทยาศาสตร์ และมีคุณสมบัติตามที่กำหนด แม่จึงถามว่าผมสนใจลองสอบดูไหม

ก่อนหน้านั้น แม่เคยทำงานเกี่ยวข้องกับธุรกิจเรือ และได้พูดคุยกับกัปตัน ต้นกล และต้นเรืออยู่บ้าง แม่จึงมีโอกาสรับรู้เรื่องราวของคนทำงานในสายอาชีพนี้ และเห็นว่าการเรียนที่ศูนย์ฝึกฯ น่าจะช่วยให้ผมพัฒนาวินัย ความอดทน และการวางแผนชีวิตได้

ผมเองก็ไม่ได้รู้จักชีวิตคนเรือมากนักในเวลานั้น แต่เมื่อมีโอกาสสอบ ผมก็ลองดูครับ

การสอบไม่ได้มีแค่ข้อเขียน แต่ยังมีการทดสอบสมรรถภาพทางร่างกาย ทั้งวิ่ง วิดพื้น ว่ายน้ำ รวมถึงการสัมภาษณ์และการประเมินความเหมาะสมสำหรับการเรียนในสายอาชีพนี้

ผมผ่านทุกขั้นตอน และได้เข้าเรียนที่ศูนย์ฝึกพาณิชย์นาวี กรมเจ้าท่า รุ่นที่ 36

ตอนนั้นผมยังไม่รู้หรอกครับว่า เมื่อเรียนจบแล้วจะได้ทำงานบนเรือแบบไหน ต้องเจอกับอะไรบ้าง หรือชีวิตคนประจำเรือจริง ๆ เป็นอย่างไร

รู้เพียงว่าผมกำลังเริ่มต้นเส้นทางใหม่ ซึ่งแตกต่างจากความฝันแรกของตัวเองมากพอสมควร

หลักสูตรที่ผมเข้าเรียนประกอบด้วยการเรียนภาคทฤษฎีสี่ปี และการฝึกภาคปฏิบัติบนเรืออีกหนึ่งปี รวมระยะเวลาห้าปี เมื่อสำเร็จการศึกษา ผมจะได้รับปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาการเดินเรือ จากมหาวิทยาลัยบูรพา พร้อมประกาศนียบัตรวิชาชีพจากศูนย์ฝึกพาณิชย์นาวี

ผมเริ่มเข้าเรียนวันแรกเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2554

...นับถึงวันนี้ก็ผ่านมา 15 ปีแล้วครับ....

****อ่านรายละเอียดหลักสูตร ศูนย์ฝึกพาณิชย์นาวี กรมเจ้าท่า https://web.mmtc.ac.th/

จากงานบนบกสู่เส้นทางนักเดินเรือ: บทเรียน HROD จากการเติบโตของเด็กจบใหม่

เรื่องราวชุด “เด็กจบใหม่หางานยาก VS HR หาคนทำงานยาก” ที่ครูพี่ตุ้มเล่าผ่านประสบการณ์ของลูกชายนักเรียนเดินเรือพาณิชย์ มาถึงบทส่งท้ายแล้วค่ะ

ช่วงเวลาที่ลูกต้องรอโอกาสกลับไปทำงานในสายอาชีพนักเดินเรือไม่ใช่เรื่องง่าย เมื่อไม่สามารถกำหนดได้แน่ชัดว่าจะต้องรออีกนานเพียงใด การตัดสินใจออกไปทำงานบนบกชั่วคราวจึงกลายเป็นอีกช่วงหนึ่งของชีวิตที่มีทั้งความท้าทายและโอกาสในการเรียนรู้

ในฐานะแม่และคนทำงานด้าน HROD ครูพี่ตุ้มได้มีโอกาสนำแนวคิดที่เคยใช้ในการทำงานมาพูดคุยกับลูก ตั้งแต่การสำรวจความสามารถของตัวเอง การมองหางานที่เหมาะสม การเตรียมตัวสมัครงาน ไปจนถึงการเรียนรู้และปรับตัวเมื่อได้เริ่มทำงานจริง

เมื่อมองย้อนกลับไป ประสบการณ์บนบกครั้งนี้จึงไม่ได้มีเพียงเรื่องของการหางานทำ แต่ยังมีบทเรียนเกี่ยวกับการพัฒนาคนที่น่าสนใจอีกหลายประการค่ะ

1. เริ่มจากการรู้จักตัวเอง ก่อนมองหางานที่เหมาะสม

ก่อนสมัครงาน เราเริ่มจากการสำรวจว่าลูกมีความรู้ ทักษะ และประสบการณ์อะไรอยู่แล้วบ้าง จากนั้นจึงนำสิ่งเหล่านั้นมาเปรียบเทียบกับคุณสมบัติที่งานต้องการ

แนวคิดนี้สอดคล้องกับ Competency Gap Analysis หรือการวิเคราะห์ช่องว่างระหว่างสมรรถนะที่มีอยู่กับสมรรถนะที่จำเป็นสำหรับงาน

การวิเคราะห์เช่นนี้ช่วยให้เห็นว่า

·         เรามีจุดแข็งอะไรที่สามารถนำไปใช้กับงานได้

·         มีทักษะอะไรที่ยังต้องเรียนรู้หรือพัฒนาเพิ่มเติม

·         ควรนำเสนอความสามารถของตัวเองอย่างไรให้ตรงกับงานที่สมัคร

เมื่อเข้าใจตัวเองมากขึ้น การปรับ Resume จึงไม่ใช่เพียงการเขียนประวัติให้ดูดี แต่เป็นการเลือกนำเสนอความสามารถและประสบการณ์ที่มีอยู่จริงให้สอดคล้องกับสิ่งที่นายจ้างต้องการ

สำหรับคนที่เพิ่งจบการศึกษาและยังมีประสบการณ์ทำงานไม่มาก การรู้จักตัวเองและมองเห็นสิ่งที่ต้องพัฒนาจึงเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญค่ะ

2. งานที่ไม่ตรงสาย อาจเป็นโอกาสให้เราได้เรียนรู้สิ่งใหม่

แม้งานบนบกจะไม่ใช่เส้นทางอาชีพที่ลูกตั้งใจไว้ในระยะยาว แต่การได้ทำงานจริงเปิดโอกาสให้เขาเรียนรู้ทักษะและวิธีทำงานที่แตกต่างจากสิ่งที่เคยเรียนมา

ความรู้จากสายอาชีพเดิมอาจไม่ได้ตรงกับงานใหม่ทุกด้าน แต่บางสิ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ เช่น ความรับผิดชอบ วินัย การเรียนรู้ตามขั้นตอน และการปรับตัวเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่ไม่คุ้นเคย

ในขณะเดียวกัน ทักษะบางอย่างก็ต้องเรียนรู้เพิ่มเติมผ่านการฝึกฝนและการลงมือทำจริง แนวคิดนี้เชื่อมโยงกับ Transferable Skills หรือทักษะที่สามารถนำไปใช้ในงานที่แตกต่างกัน และ Reskilling หรือการพัฒนาทักษะใหม่เพื่อรองรับงานหรือบทบาทที่เปลี่ยนไป

บทเรียนสำคัญจึงไม่ใช่ว่าเราต้องทำงานให้ตรงกับสาขาที่เรียนมาเท่านั้น แต่ควรรู้จักมองด้วยว่า ความสามารถเดิมของเราสามารถนำไปใช้ที่ไหนได้บ้าง และมีอะไรที่ต้องเรียนรู้เพิ่มเติมเพื่อให้ทำงานนั้นได้ดีขึ้น

แน่นอนว่า การเปิดใจเรียนรู้งานใหม่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องละทิ้งเป้าหมายเดิม แต่บางครั้งการทำงานระหว่างรอจังหวะที่เหมาะสม ก็ช่วยให้เราได้ประสบการณ์ที่มีคุณค่าติดตัวไปด้วยค่ะ

3. เมื่อคนเริ่มงานใหม่ ระบบสนับสนุนขององค์กรก็มีความสำคัญ

อีกประสบการณ์หนึ่งที่ลูกได้พบ คือการเริ่มทำงานในบริษัทอเมริกันแห่งหนึ่ง ซึ่งมีการดูแลพนักงานใหม่ผ่านกระบวนการเรียนรู้งานและการปรับตัวเข้าสู่องค์กร

แนวคิด Onboarding หมายถึงกระบวนการช่วยให้พนักงานใหม่เข้าใจบทบาท หน้าที่ วิธีทำงาน และสภาพแวดล้อมขององค์กร เพื่อให้สามารถปรับตัวและทำงานร่วมกับผู้อื่นได้

สำหรับคนที่เพิ่งเริ่มทำงาน การเรียนรู้งานไม่ได้เกิดจากความพยายามของตัวพนักงานเพียงฝ่ายเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับวิธีที่องค์กรถ่ายทอดความรู้ ให้คำแนะนำ และจัดระบบสนับสนุนการทำงานด้วย

หากพนักงานได้รับข้อมูลที่จำเป็น เข้าใจสิ่งที่องค์กรคาดหวัง และมีโอกาสเรียนรู้ทักษะที่ต้องใช้ ก็ย่อมมีพื้นฐานที่ดีขึ้นในการปรับตัวเข้ากับงาน

ประสบการณ์ครั้งนี้ทำให้เห็นว่า การพัฒนาคนไม่ได้จบลงเมื่อองค์กรรับคนเข้าทำงานแล้ว แต่ยังต้องมีการเรียนรู้และพัฒนาต่อเนื่องระหว่างการทำงานด้วย

4. บทเรียนจากเรื่องเล็ก ๆ สู่แนวคิด HROD

เมื่อมองเรื่องราวทั้งหมดในมุมของ HROD ครูพี่ตุ้มเห็นความเชื่อมโยงระหว่างการพัฒนาตัวบุคคลกับระบบการทำงานขององค์กร

ในด้าน HRD (Human Resource Development) เรามองเรื่องการพัฒนาความรู้ ทักษะ และความสามารถของคน ตั้งแต่การรู้จักจุดแข็งของตัวเองไปจนถึงการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง

ในด้าน HRM (Human Resource Management) เรามองกระบวนการบริหารคนที่เกี่ยวข้องกับการสรรหา การคัดเลือก การเริ่มงาน และการสนับสนุนให้พนักงานสามารถทำหน้าที่ได้อย่างเหมาะสม

ส่วน OD (Organization Development) ชวนให้เรามองภาพที่กว้างขึ้นว่า ระบบ กระบวนการทำงาน บทบาทของผู้เกี่ยวข้อง และวัฒนธรรมองค์กร มีส่วนเอื้อต่อการทำงานและการพัฒนาคนอย่างไร

ทั้งสามด้านมีความเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าปัญหาทุกอย่างจะแก้ได้ด้วยเครื่องมือเดียว หรือเกิดจากตัวคนหรือระบบเพียงด้านใดด้านหนึ่ง

สิ่งสำคัญคือ การเริ่มจากทำความเข้าใจสถานการณ์ให้ชัด แล้วเลือกแนวทางที่เหมาะกับปัญหาจริง

เรื่องราวของลูกชายจึงเป็นตัวอย่างหนึ่งที่ทำให้แม่ได้กลับมาทบทวนแนวคิด HROD ผ่านชีวิตประจำวัน ไม่ใช่เฉพาะในห้องอบรมหรือในองค์กรเท่านั้น

จากงานบนบก…สู่เส้นทางนักเดินเรือ

งานบนบกอาจไม่ใช่จุดหมายที่ลูกตั้งใจไว้ตั้งแต่แรก แต่เป็นอีกช่วงเวลาหนึ่งที่เขาได้เรียนรู้เกี่ยวกับการทำงาน การปรับตัว และการนำความสามารถของตัวเองไปใช้ในสถานการณ์จริง

วันนี้เขาได้กลับเข้าสู่เส้นทางอาชีพนักเดินเรือที่ตั้งใจไว้แล้ว ส่วนประสบการณ์จากการทำงานบนบกจะมีส่วนช่วยในการเดินทางต่อไปอย่างไรนั้น ก็เป็นเรื่องที่ยังต้องเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ใหม่ ๆ อีกมาก

สำหรับแม่ การได้เห็นลูกค่อย ๆ ค้นหาเส้นทางของตัวเอง เรียนรู้จากสิ่งที่พบ และเดินหน้าต่อไปตามเป้าหมาย เป็นอีกบทเรียนหนึ่งของการพัฒนาคนที่ไม่อาจเรียนรู้ได้จากตำราเพียงอย่างเดียว

และเรื่องราวก็ยังไม่จบเพียงเท่านี้ค่ะ

“กว่าจะเป็นสุภาพบุรุษนักเดินเรือ” คือเรื่องเล่าชุดใหม่ที่ครูพี่ตุ้มอยากชวนทุกท่านติดตามต่อ ตั้งแต่การเตรียมตัวก่อนลงเรือ ไปจนถึงประสบการณ์การเรียนรู้ชีวิตและการทำงานในโลกของนักเดินเรือ โดยจะเล่าผ่านประสบการณ์ของลูกชายและมุมมองของแม่ที่ได้เรียนรู้ไปพร้อมกัน

นอกจากเรื่องเล่าจากประสบการณ์จริงแล้ว ครูพี่ตุ้มจะค่อย ๆ แบ่งปันบทความความรู้ด้าน HROD ทั้ง HRM, HRD และ OD เพื่อเชื่อมโยงเรื่องราวจากการทำงานเข้ากับหลักคิดและเครื่องมือที่ผู้อ่านสามารถนำไปศึกษาและประยุกต์ใช้ได้

ขอบคุณทุกท่านที่ติดตามซีรีส์ “เด็กจบใหม่หางานยาก VS HR หาคนทำงานยาก” ทั้ง 4 ตอนนะคะ
ย้อนอ่านซีรีส์ 4 ตอนได้ที่ https://hrodconsultant.blogspot.com/  1️⃣ เด็กจบใหม่ก็อยากทำงาน…แล้วทำไมการเริ่มต้นชีวิตทำงานจึงไม่ง่ายอย่างที่คิด?  2️⃣ งานแรกไม่จำเป็นต้องตรงสาย 100% แต่ควรพาเราไปข้างหน้า  3️⃣ ถอดรหัส JD: เปลี่ยนประกาศงานให้เป็นเครื่องมือประเมินความสามารถของตัวเอง  4️⃣ เด็กจบใหม่หางานยาก VS HR หาคนไม่ได้…ช่องว่างตรงกลางที่ไม่มีใครพูดถึง คืออะไร?

 

หวังว่าเรื่องราวนี้จะเป็นอีกมุมหนึ่งที่ชวนให้เรามองเห็นว่า การพัฒนาคนเริ่มต้นได้จากการเข้าใจตัวเอง เปิดใจเรียนรู้ และมองหาโอกาสที่จะเติบโต แม้ในวันที่เส้นทางยังไม่เป็นไปตามแผนที่วางไว้

แล้วพบกันในเรื่องเล่าบทต่อไปค่ะ ⚓

เด็กจบใหม่หางานยาก VS HR หาคนไม่ได้…ช่องว่างตรงกลางที่ไม่มีใครพูดถึง คืออะไร?

 

“จบใหม่พร้อมทำงาน แต่ไม่มีใครรับ” กับ “ตำแหน่งว่างเพียบ แต่ไม่มีใครมาสมัคร”

สองประโยคนี้สะท้อนความย้อนแย้งที่เราได้ยินกันมาตลอดสิบกว่าปีจนถึงปัจจุบัน

ในมุมของเด็กจบใหม่ พวกเขาต้องเผชิญกับกำแพงสูงลิ่วอย่างเงื่อนไขที่ว่า “ต้องมีประสบการณ์ทำงาน 1–2 ปี” จนเกิดคำถามในใจว่า

“ถ้าไม่รับเข้าทำงาน แล้วจะไปเอาประสบการณ์มาจากไหน?”

ตัดภาพมาที่ฝั่ง HR และองค์กรต่าง ๆ กลับต้องกุมขมับ เพราะเปิดรับสมัครมานานก็ยังหาคนไม่ได้ หรือเมื่อรับเข้ามาแล้ว ความสามารถของคนที่ได้ก็ไม่ตรงกับสิ่งที่องค์กรคาดหวัง

ปรากฏการณ์นี้ทำให้เราต้องกลับมาตั้งคำถามว่า ปัญหาเกิดจากงานขาดแคลน คนไม่อยากทำงาน หรือมีอะไรบางอย่างที่ทำให้ทั้งสองฝ่ายไม่สามารถมาเจอกันได้?

ครูคิดว่า อาจมี “ช่องว่าง” ซ่อนอยู่ตรงกลางระหว่างความต้องการขององค์กรกับความสามารถและความคาดหวังของผู้สมัคร ซึ่งทำให้ฝ่ายหนึ่งหาคนไม่ได้ ขณะที่อีกฝ่ายก็หางานไม่ได้เช่นกัน

แล้วช่องว่างนี้คืออะไร และเราจะทำให้มันแคบลงได้อย่างไร?

เมื่อความต้องการของคนกับความต้องการของงานไม่ตรงกัน

หากมองลึกลงไป ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่จำนวนคนเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความคาดหวัง ประสบการณ์ และทักษะที่ทั้งสองฝ่ายต้องการหรือมีอยู่ ซึ่งครูมองเห็นประเด็นสำคัญอย่างน้อย 3 เรื่อง

1. ช่องว่างด้านประสบการณ์

องค์กรต้องการคนที่พร้อมทำงานได้ทันที เพราะการสอนงานต้องใช้เวลาและทรัพยากร ขณะที่เด็กจบใหม่ยังไม่เคยทำงานจริง จึงไม่มีประสบการณ์ตามเงื่อนไขที่กำหนด

คำถามคือ งานทุกตำแหน่งจำเป็นต้องได้คนที่มีประสบการณ์ตรงตั้งแต่วันแรกจริงหรือไม่? และมีงานประเภทใดบ้างที่องค์กรสามารถรับคนที่มีพื้นฐานเหมาะสม แล้วพัฒนาต่อให้ทำงานได้?

2. ช่องว่างด้านทักษะและความสามารถ

บางครั้งความรู้ที่ผู้สมัครมี อาจยังไม่ตรงกับสิ่งที่งานต้องใช้จริง ขณะที่องค์กรเองก็ต้องปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและรูปแบบการทำงาน

จึงไม่ใช่เพียงคำถามว่าเด็กจบใหม่เรียนอะไรมาบ้าง แต่ต้องถามต่อว่า เขาสามารถนำความรู้ที่มีไปใช้ทำงานได้อย่างไร และยังต้องพัฒนาความสามารถด้านใดเพิ่มเติม

3. ช่องว่างด้านความคาดหวัง

องค์กรมีข้อจำกัดเรื่องโครงสร้างเงินเดือนและงบประมาณ ขณะที่เด็กจบใหม่ก็มีค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิต และต้องการงานที่เหมาะสมกับความสามารถ รวมถึงสภาพการทำงานที่เอื้อต่อคุณภาพชีวิต

หากทั้งสองฝ่ายไม่เข้าใจข้อจำกัดและความต้องการของกันและกัน ก็อาจเกิดสถานการณ์ที่ตำแหน่งงานยังว่างอยู่ แต่ผู้สมัครกลับไม่เลือกงานนั้น

ทั้งสามเรื่องนี้ทำให้ครูย้อนนึกถึงประสบการณ์ของลูกชาย และประสบการณ์การทำงานของเขาในบริษัทแห่งหนึ่ง ซึ่งทำให้ครูได้เห็นว่า วิธีคิดและระบบการทำงานของ HR สามารถสร้างความแตกต่างได้มากเพียงใด

จากวันที่ลูกชายเริ่มท้อ สู่การมองเห็นความสามารถของตัวเอง

เมื่อลูกชายเริ่มหางาน เขายังรอโอกาสทำงานเรือตามสายอาชีพที่เรียนมา ระหว่างนั้นเขาส่ง Resume ไปสมัครงานตามประกาศรับสมัครผ่านช่องทางออนไลน์หลายแห่ง แต่กลับไม่ได้รับการตอบกลับ

เมื่อเวลาผ่านไป ความท้อแท้ก็เริ่มเกิดขึ้น เขาเริ่มไม่แน่ใจว่าตัวเองตัดสินใจผิดหรือไม่ที่เลือกเรียนด้านพาณิชย์นาวี

ครูจึงชวนเขากลับมาทบทวนตัวเองว่า นอกจากความรู้ที่เรียนมาแล้ว เขามีความสามารถอะไรอีกบ้างที่สามารถนำไปใช้ทำงานได้จริง

เราเริ่มจากสิ่งที่เขาทำได้อยู่แล้ว ทั้งความสามารถในการใช้ภาษาอังกฤษ การพิมพ์งาน และการใช้คอมพิวเตอร์ รวมถึงประสบการณ์จากงานที่เคยทำจริง

เมื่อมองเห็นความสามารถของตัวเองชัดขึ้น เขาจึงปรับ Resume ให้สอดคล้องกับลักษณะงานที่เลือกสมัคร โดยนำเสนอสิ่งที่เขาทำได้จริง แทนที่จะยึดติดอยู่กับวุฒิการศึกษาหรือสายงานที่เรียนมาเพียงอย่างเดียว

ในที่สุด เขาก็ได้งาน English Customer Service ในบริษัทสัญชาติอเมริกัน ระหว่างรอโอกาสกลับไปทำงานเรือตามความฝัน

เรื่องนี้ทำให้ครูเห็นว่า บางครั้งผู้สมัครอาจไม่ได้ขาดความสามารถทั้งหมด แต่ยังไม่รู้ว่าจะนำสิ่งที่ตนเองมีไปเชื่อมโยงกับความต้องการของงานอย่างไร

อย่างไรก็ตาม เรื่องไม่ได้จบเพียงแค่ลูกชายหางานได้ สิ่งที่ครูอยากเล่าต่อคือ วิธีการทำงานของ HR และระบบการพัฒนาคนในบริษัทแห่งนั้น

สิ่งที่ครูได้เรียนรู้จาก HR ของบริษัทอเมริกัน

ครูอยากชื่นชมแนวทางการคัดเลือกและดูแลพนักงานของบริษัทแห่งนี้ เพราะทำให้เห็นว่า การรับเด็กจบใหม่เข้าทำงานไม่ได้หมายความว่าองค์กรต้องลดมาตรฐานลง แต่ต้องรู้ให้ชัดว่าความสามารถใดเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับงาน และองค์กรจะพัฒนาคนในส่วนที่เหลืออย่างไร

สำหรับตำแหน่ง English Customer Service บริษัทกำหนดความสามารถด้านภาษาอังกฤษไว้อย่างชัดเจน โดยใช้คะแนน TOEIC ตั้งแต่ 750 คะแนนขึ้นไปเป็นหนึ่งในเกณฑ์ และพิจารณาความสามารถในการสื่อสาร ความรักในงานบริการ และความอดทนต่อสภาพการทำงานด้วย

เหตุผลก็คืองานนี้ต้องทำงานเป็นกะ รับฟังปัญหาและข้อร้องเรียนจากลูกค้าหลากหลายประเภท สื่อสารภาษาอังกฤษตลอดวัน ประสานงานกับหน่วยงานภายในเพื่อหาทางแก้ไข และติดตามเรื่องจนกว่าปัญหาจะได้รับการจัดการเรียบร้อย

ลูกชายพิจารณาเงื่อนไขแล้วเห็นว่าตนเองมีความสามารถตรงกับสิ่งที่งานต้องการ จึงตัดสินใจสมัครงาน

หลังผ่านการสัมภาษณ์ภาษาอังกฤษทางออนไลน์กับคณะกรรมการ 3 คน เขาได้รับแจ้งขั้นตอนต่อไปว่า พนักงานใหม่จะต้องเข้ารับการอบรมตามหลักสูตรของบริษัทเป็นเวลา 1 สัปดาห์

สิ่งที่น่าสนใจคือ การอบรมไม่ได้จำกัดอยู่แค่การสอนให้ทำงานตามหน้าที่ แต่หัวหน้าของแต่ละหน่วยงานจะเข้ามาแนะนำตัว อธิบายภาระงานและบทบาทของหน่วยงาน เพื่อให้พนักงานใหม่เข้าใจภาพรวมขององค์กรก่อนที่จะจัดสรรให้ไปทำงานในหน่วยงานที่เหมาะสม นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมส่งเสริมการทำงานร่วมกันและกิจกรรมสันทนาการด้วย

ลูกชายกลับมาเล่าให้ครูฟังว่า เขารู้สึกว่าสถานที่ทำงานแห่งนี้ทำให้เขาเป็นตัวของตัวเองได้ ไม่รู้สึกอึดอัด แม้งานจะเครียดมากก็ตาม

สำหรับครู สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่า การเตรียมความพร้อมให้พนักงานใหม่เข้าใจองค์กรและผู้คนรอบตัว เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้เขาปรับตัวเข้ากับการทำงานได้ดีขึ้น

งานเครียดมาก แต่มีระบบดูแลและพัฒนาคน

ลักษณะงาน Customer Service ที่ลูกชายทำไม่ใช่งานง่าย เขาต้องรับฟังปัญหาและข้อร้องเรียนเป็นภาษาอังกฤษตลอดวัน ทำความเข้าใจปัญหา ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และกลับไปสื่อสารกับลูกค้าเพื่อแจ้งผลการแก้ไขจนเสร็จสิ้น แต่ละเรื่องจะถูกบันทึกไว้ในระบบ เพื่อนำไปติดตามและประเมินผลการทำงานเป็นรายสัปดาห์

บริษัทมีตัวชี้วัดผลการทำงาน หรือ KPI ที่ชัดเจน หากพนักงานทำได้ไม่ถึงเป้าหมาย หัวหน้าจะช่วยสอนและแนะนำ แต่หากยังพบข้อผิดพลาด ก็จะมีการรายงานให้ผู้ตรวจสอบพิจารณา เพื่อกำหนดแนวทางพัฒนาเพิ่มเติม ทั้งการอบรมผ่านระบบออนไลน์และการมอบหมายงานให้ฝึกปฏิบัติ

จากนั้นจึงประเมินผลอีกครั้งว่า พนักงานสามารถทำงานได้ดีขึ้นหรือไม่

สิ่งที่ครูเห็นว่าสำคัญ คือบริษัทไม่ได้มีเพียงเกณฑ์วัดผล แต่ยังมีแนวทางช่วยให้พนักงานพัฒนาความสามารถของตนเองด้วย

ในขณะเดียวกัน HR ก็เข้าใจดีว่าสภาพการทำงานที่ต้องรับแรงกดดันจากลูกค้าตลอดวันอาจทำให้เกิดความเหนื่อยล้าได้ บริษัทจึงจัดพื้นที่พักผ่อน มีมุมให้นอนเอนหลังหรืออ่านหนังสือในช่วงพัก รวมถึงจัดกิจกรรมรับประทานพิซซ่าหรืออาหารพิเศษร่วมกัน และมีวันแต่งกายตามสบาย

สิ่งเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่สะท้อนความพยายามที่จะช่วยลดความตึงเครียดจากการทำงาน และสร้างบรรยากาศที่ทำให้พนักงานรู้สึกผ่อนคลายขึ้น

เมื่อพนักงานผ่านการประเมินผลการทำงานและมีความพร้อมตามเกณฑ์ของบริษัท ก็มีโอกาสทำงานจากที่บ้าน (Work from Home: WFH) โดยนำอุปกรณ์คอมพิวเตอร์และเครื่องมือสื่อสารของบริษัทกลับไปใช้งานได้ บริษัทมีระบบเชื่อมต่อระยะไกลเพื่อรองรับการทำงาน และใช้เครื่องมือสื่อสารออนไลน์สำหรับการติดต่อและประชุมร่วมกัน

ทั้งหมดนี้ทำให้ครูเห็นว่า บริษัทไม่ได้มองเพียงว่าจะรับคนเข้ามาทำงานได้อย่างไร แต่ยังคิดต่อไปถึงวิธีทำให้คนทำงานได้จริง พัฒนาขึ้น และสามารถทำงานต่อไปได้อย่างเหมาะสม

ลูกชายมักยกตัวอย่าง HR และระบบการทำงานของบริษัทแห่งนี้ให้ครูฟังอยู่เสมอ แม้ภายหลังเขาจะออกไปทำงานเรือตามความฝันของตัวเองแล้วก็ตาม

สำหรับเขา ที่นี่เป็นหนึ่งในประสบการณ์การทำงานที่ดีที่สุด เพราะได้เรียนรู้ทั้งการทำงาน การแก้ปัญหา การทำงานร่วมกับผู้อื่น และการอยู่ในองค์กรที่มีระบบดูแลพนักงานอย่างชัดเจน

แล้วช่องว่างตรงกลางจะเล็กลงได้อย่างไร?

จากเรื่องราวนี้ ครูคิดว่าการเชื่อมโยงคนเข้ากับงานให้ดีขึ้น ต้องอาศัยความเข้าใจและการปรับตัวจากทั้งสองฝ่าย

สำหรับเด็กจบใหม่และผู้สมัครงาน

อย่าประเมินความสามารถของตัวเองจากวุฒิการศึกษาหรือประสบการณ์ตรงเพียงอย่างเดียว ลองสำรวจว่าตนเองมีความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะอะไรที่งานต้องการ แล้วนำเสนอสิ่งเหล่านั้นด้วยหลักฐานจากสิ่งที่เคยทำจริง พร้อมเปิดใจเรียนรู้และพัฒนาความสามารถเพิ่มเติม

สำหรับ HR และองค์กร

ควรวิเคราะห์ให้ชัดว่าความสามารถใดจำเป็นต้องมีตั้งแต่เริ่มงาน และส่วนใดสามารถพัฒนาได้หลังเข้าทำงาน ปรับเกณฑ์คัดเลือกให้สอดคล้องกับลักษณะงานจริง และเตรียมระบบปฐมนิเทศ การสอนงาน การให้คำแนะนำ ตลอดจนการประเมินผลที่ช่วยให้พนักงานพัฒนาขึ้นได้

ขณะเดียวกัน องค์กรควรสื่อสารลักษณะงาน ความคาดหวัง ผลตอบแทน และสภาพการทำงานให้ชัดเจน เพื่อให้ผู้สมัครตัดสินใจได้ว่าตนเองเหมาะกับงานนั้นหรือไม่

เพราะการจ้างงานไม่ควรสิ้นสุดลงเพียงวันที่บริษัทได้คนมาทำงาน แต่ควรเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาคนให้สามารถทำงานและเติบโตไปพร้อมกับองค์กรได้

บทส่งท้าย

ครูไม่ได้ต้องการบอกว่าทุกบริษัทจำเป็นต้องมีสิ่งอำนวยความสะดวกเหมือนบริษัทที่ลูกชายเคยทำงาน หรือทุกองค์กรจะสามารถใช้วิธีเดียวกันได้ทั้งหมด เพราะแต่ละธุรกิจมีข้อจำกัดและลักษณะงานแตกต่างกัน

แต่สิ่งที่ทุกองค์กรควรถามตัวเอง คือ เรารู้จักงานที่ต้องการคนดีพอหรือยัง? เรารู้ชัดหรือไม่ว่าคนที่จะทำงานนั้นได้จำเป็นต้องมีความสามารถอะไรบ้าง? และเมื่อรับคนเข้ามาแล้ว เรามีระบบช่วยให้เขาเรียนรู้และพัฒนาตัวเองหรือไม่?

ในอีกด้านหนึ่ง ผู้สมัครเองก็ต้องเรียนรู้ที่จะมองเห็นคุณค่าของตนเอง และสื่อสารความสามารถให้สอดคล้องกับความต้องการของงาน

ช่องว่างระหว่างคนกับงานอาจไม่หายไปทั้งหมด แต่สามารถทำให้แคบลงได้ หากองค์กรรู้จักเลือกคนให้เหมาะกับงาน และพร้อมพัฒนาคน ขณะที่ผู้สมัครก็พร้อมเรียนรู้และพัฒนาตนเอง

เพราะท้ายที่สุดแล้ว เป้าหมายไม่ใช่เพียงการทำให้ตำแหน่งงานว่างได้รับการเติมเต็ม แต่คือการทำให้คนสามารถทำงานได้จริง เติบโตได้ และสร้างคุณค่าให้กับองค์กรในระยะยาว

ครูพี่ตุ้มยินดีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเรียนรู้จากประสบการณ์ของทุกคนค่ะ

มาร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยนมุมมอง และต่อยอดแนวคิดด้าน HROD ไปด้วยกันได้ที่ Facebook Page: HROD Consultant by “ครูพี่ตุ้ม”

 https://www.facebook.com/hrodconsultant.by.kru.P.TUM) 

ถอดรหัส JD: เปลี่ยนประกาศงานให้เป็นเครื่องมือประเมินความสามารถของตัวเอง

 

ทำไมสมัครงานแล้วไม่ได้งาน…เราเก่งไม่พอจริงหรือ?

ในการหางาน เราไม่ควรดูเพียงว่าตัวเองเรียนจบสาขาอะไร หรือเคยทำงานในตำแหน่งใดมาแล้วเท่านั้น แต่ควรลองสำรวจตัวเองด้วยว่า เรามีความรู้ ทักษะ และความสามารถอะไรบ้างที่สามารถนำไปใช้กับงานที่เราสนใจได้จริง

บางครั้งเราอาจคิดว่าตัวเองไม่มีประสบการณ์ เพราะไม่เคยทำงานในตำแหน่งนั้นมาก่อน หรืออาจมองไม่เห็นว่าความรู้และประสบการณ์ที่มีอยู่จะนำไปใช้กับงานอื่นได้อย่างไร

แล้วเราจะค้นหาความสามารถของตัวเองให้ชัดเจนขึ้นได้อย่างไร?

เริ่มจากอ่าน"รายละเอียดงานที่ประกาศ" ให้เป็น

ทำความเข้าใจ KSA และพฤติกรรมในการทำงาน

ในทาง HR เราอาจใช้กรอบ KSA เพื่อช่วยทำความเข้าใจความรู้ ทักษะ และความสามารถที่บุคคลมีและจำเป็นต่อการทำงาน

✪         K — Knowledge (ความรู้): สิ่งที่บุคคลรู้และเข้าใจเกี่ยวกับงาน

✪        S — Skills (ทักษะ): ความชำนาญในการนำความรู้มาปฏิบัติหรือทำงานได้ เช่น การใช้ภาษา การสื่อสาร หรือการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์

✪         A — Abilities (ความสามารถ): ความสามารถในการนำความรู้และทักษะไปใช้ในการทำงาน เช่น การวิเคราะห์ปัญหา การจัดการข้อมูล หรือการประสานงาน

นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดเรื่อง Competency (สมรรถนะ) ซึ่งอาจประกอบด้วยความรู้ ทักษะ ความสามารถ คุณลักษณะ และองค์ประกอบอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงาน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับกรอบสมรรถนะที่องค์กรกำหนด

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า บุคคลมีความสามารถเหล่านั้นจริง และนำไปใช้ในการทำงานได้?

เราต้องพิจารณา Behavior (พฤติกรรม) หรือการแสดงออกที่สามารถสังเกตได้จริงในการทำงานด้วย

ตัวอย่างเช่น พนักงานที่ทำงานบริการอาจมีความรู้เรื่องการบริการ มีทักษะในการสื่อสาร และมีทัศนคติที่ดีต่อผู้รับบริการ เมื่อองค์ประกอบเหล่านี้ถูกนำมาใช้ในการทำงาน อาจแสดงออกเป็นพฤติกรรม เช่น ยิ้มแย้ม กล่าวต้อนรับ รับฟังลูกค้าอย่างสุภาพ และกล่าวขอบคุณเมื่อให้บริการเสร็จสิ้น

พฤติกรรมเหล่านี้ช่วยให้เราเห็นภาพว่า พนักงานนำสิ่งที่ตนเองมีมาใช้ในการทำงานอย่างไร และเป็นส่วนหนึ่งที่องค์กรสามารถนำไปกำหนดเป็นแนวทางการทำงานหรือใช้ฝึกอบรมพนักงานได้

สำหรับคนหางาน เราจึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการจดจำคำศัพท์ HR เหล่านี้ทั้งหมด แต่ควรเริ่มจากการอ่านรายละเอียดในประกาศรับสมัครงานให้เข้าใจ แล้วสำรวจตัวเองว่า เรามีความรู้ ทักษะ ความสามารถ และคุณลักษณะอะไรที่เกี่ยวข้องกับงานนั้น พร้อมพิจารณาประสบการณ์หรือพฤติกรรมที่ช่วยยืนยันว่า เราสามารถนำสิ่งเหล่านั้นไปใช้ในการทำงานได้จริง

ครูเคยใช้วิธีนี้กับลูกชายค่ะ

เมื่อแม่ชวนลูกสำรวจว่า ตัวเองมีความสามารถอะไรบ้าง

ครูเคยตั้งคำถามกับลูกชายว่า ถ้าให้ประเมินตัวเอง เขาคิดว่าตัวเองมีความสามารถอะไรบ้าง

เขาสรุปว่า เขาจบปริญญาตรีด้านพาณิชย์นาวี มีทักษะการพิมพ์สัมผัสทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษได้ประมาณ 80 คำต่อนาที มีความถนัดด้านภาษาอังกฤษ โดยมีคะแนน TOEIC 875 คะแนน, MARLINS TEST 98% และ CEFR ระดับ C1 อีกทั้งยังสามารถแปลเอกสารและประสานงานกับต่างประเทศได้

ครูถามต่อว่า แล้วเคยทำงานอะไรมาบ้าง?

เขาตอบว่า

“ก็แปลเอกสารภาษาอังกฤษ แล้วก็ช่วยงาน HR แม่ไง แม่ให้ทำอะไรก็ทำมาตั้งแต่มัธยมแล้ว”

งานที่เขาเคยช่วยทำมีตั้งแต่พิมพ์รายงานการประชุม สรุปข้อเรียกร้องของสหภาพแรงงาน บันทึกประวัติพนักงาน ไปจนถึงงานด้านการสรรหาและฝึกอบรมในระบบ ERP

สิ่งเหล่านี้เป็นประสบการณ์ที่เขาเคยลงมือทำจริง เพียงแต่ที่ผ่านมาเขาไม่ได้มองว่าสิ่งเหล่านี้เป็นประสบการณ์ที่สามารถนำไปใช้สมัครงานได้

ครูจึงถามต่อว่า แล้วคิดว่าตัวเองมีอุปนิสัยอย่างไร?

เขาตอบทันทีว่า

“ผมทำงานกับคนได้แม่ ผมมีน้ำใจ ผมสุภาพ ผมรับฟังคน ผมไม่นินทา ไม่ปากโป้ง”

เขายังเล่าอีกว่า ชอบอ่านหนังสือ วาดรูป และทำงานมากกว่าการไปสังสรรค์ หลังเลิกงานเขาชอบมีเวลาส่วนตัว ฟังเพลง ฝึกภาษา เล่นเกม และพักผ่อน

เขาบอกว่า ตัวเองไม่ได้เป็น Introvert 100% เพียงแต่ชอบใช้เวลาส่วนตัวหลังจากทำงานมากกว่าออกไปพบปะผู้คนตลอดเวลา

คำตอบเหล่านี้ทำให้เห็นว่า นอกจากความรู้และทักษะแล้ว การรู้จักลักษณะนิสัยและความชอบของตัวเองก็ช่วยให้เราพิจารณาได้ว่า งานแบบใดน่าจะเหมาะกับเรา และเราจะทำงานนั้นได้อย่างมีความสุขหรือไม่

ครูถามต่ออีกว่า ถ้าได้ทำงานลักษณะเดียวกับพี่ ๆ ที่บริษัท คิดว่าจะชอบไหม และจะนำความสามารถของตัวเองไปใช้ทำงานได้หรือเปล่า?

เขาตอบว่า

“ก็ได้สิแม่ ผมไปช่วยพี่ ๆ และแม่ทำงานที่บริษัททุกปิดเทอม ถ้างานแบบนั้น ผมก็น่าจะทำได้นะแม่ มั่นใจ”

ปกติครูจะให้ CEO พิจารณาอนุมัติให้นักเรียนหรือนักศึกษาเข้ามาช่วยงานในช่วงปิดเทอม สำหรับลูกชายและลูกสาว ครูอยากให้เขาได้ฝึกทำงานจริงมากกว่าจะอยู่บ้านเล่นเกม จึงจ่ายเงินจ้างเอง ไม่ได้ไปหักโควตาของเด็กคนอื่นค่ะ

ประสบการณ์ที่เขาได้รับจึงไม่ใช่เพียงการช่วยแม่ทำงาน แต่ยังทำให้เขาได้เห็นลักษณะงานจริง ฝึกทักษะ และรู้จักความสามารถของตัวเองมากขึ้นด้วย

จากการสำรวจตัวเอง สู่การเลือกงานและปรับ Resume

เมื่อเริ่มเห็นแล้วว่าตัวเองมีอะไรบ้าง ขั้นต่อไปคือการนำความสามารถเหล่านั้นไปเปรียบเทียบกับงานที่สนใจ

ครูให้ลูกชายลองอ่านประกาศรับสมัครงาน แล้วขีดเส้นใต้ข้อความที่ระบุว่า ตำแหน่งนั้นต้องรับผิดชอบอะไร ต้องการความรู้และทักษะใด และมีคุณสมบัติอะไรเป็นเงื่อนไขสำคัญ

จากนั้นจึงพิจารณาว่า ความสามารถและประสบการณ์ที่เขามีอยู่แล้วตรงกับความต้องการของงานมากน้อยเพียงใด

ลูกชายเลือกสมัครงาน English Customer Service และ HR Admin. Officer โดยมองหาตำแหน่งที่ให้ความสำคัญกับการใช้ภาษาอังกฤษ เช่น ระบุคะแนน TOEIC 750 ขึ้นไป และเลือกงานที่เป็นสัญญาจ้างปีต่อปี

เหตุผลสำคัญคือ เขายังมีความฝันที่จะก้าวหน้าในอาชีพนักเดินเรือ แต่ในระหว่างที่รอโอกาส เขาก็ต้องทำงานและเริ่มต้นจากสิ่งที่ตัวเองมีความพร้อมและสามารถทำได้จริง

ครูจึงให้เขาปรับ Resume โดยนำความรู้ ทักษะ ประสบการณ์ และหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งที่สมัครมานำเสนออย่างตรงไปตรงมา ไม่ใช่เพียงระบุว่าเรียนจบอะไรมา แต่ต้องทำให้ผู้พิจารณาเห็นด้วยว่า เขามีอะไรที่สามารถนำไปใช้กับงานนั้นได้

Resume ฉบับใหม่จัดข้อมูลให้เห็นชัดเจนว่า เขาเคยทำอะไรมาแล้วบ้าง มีทักษะอะไรที่ทำได้ และมีหลักฐานใดยืนยันความสามารถ เช่น คะแนนภาษาอังกฤษหรือประสบการณ์ที่เกี่ยวข้อง

สำหรับผู้สมัครคนอื่น ๆ อาจเลือกจัดรูปแบบ Resume แตกต่างกันไปตามตำแหน่งและระบบรับสมัครงาน สิ่งสำคัญไม่ใช่รูปแบบเพียงอย่างเดียว แต่คือการเลือกข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับงานและนำเสนอให้เข้าใจง่าย

งานที่ทำระหว่างรอ ไม่จำเป็นต้องเป็นทางอ้อมที่สูญเปล่า

ลูกชายได้เริ่มทำงาน English Customer Service ในบริษัทอเมริกัน และต่อสัญญาจ้างอีกสองครั้ง ระหว่างทำงานยังได้ย้ายไปทำงานด้าน Technical Support – Customer Service ก่อนจะได้รับการปรับตำแหน่งเป็น Senior Customer Service

เมื่อสิ้นสุดสัญญา เขาเลือกไปทำงานกับบริษัทฝรั่งเศสใกล้บ้าน ในตำแหน่ง Senior Customer Service – Visa & Work Permit Process และเรียนภาษาฝรั่งเศสออนไลน์เพิ่มเติมเพื่อช่วยในการทำงาน

เขาทำงานอย่างต่อเนื่องจนเกือบลืมความฝันเรื่องการกลับไปลงเรือ เวลาผ่านไปเกือบ 6 ปี โดยที่เขาได้สะสมประสบการณ์ด้านการสื่อสาร การประสานงาน การวิเคราะห์ปัญหา และการวางแผนแก้ไขปัญหาจากงานที่ทำ

ในช่วงเวลานั้น เขาไม่ได้หยุดพัฒนาตัวเอง แต่กลับมีทักษะและประสบการณ์เพิ่มขึ้นจากการทำงานจริง

ต่อมาเขาได้กลับไปเดินตามเส้นทางอาชีพที่ตั้งใจไว้ โดยเริ่มจากการฝึก Cadet Internship เป็นเวลา 1 ปี แล้วเข้าทำงานบนเรือบรรทุกน้ำมัน (Oil Tanker) ในเส้นทางเดินเรือภายในประเทศของบริษัทในกลุ่มพลังงานเป็นเวลา 6 เดือน

เมื่อพักจากการทำงานบนเรือประมาณ 1 เดือน เขาเรียนหลักสูตรเรือบรรทุกสารเคมีขั้นสูง (Advanced Training for Chemical Tanker Cargo Operations) เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการสมัครงานเรือบรรทุกน้ำมันและสารเคมีในเส้นทางต่างประเทศ

ปัจจุบัน เขาทำงานในตำแหน่งผู้ช่วยต้นเรือ (Third Officer: 3/O) บนเรือสัญชาติไทยที่เดินเรือในเส้นทางต่างประเทศ ทั้งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินเดีย และจีน โดยทำงานตามสัญญาจ้างเป็นรอบ ๆ ประมาณ 6 เดือนขึ้นไป

เป้าหมายต่อไปของเขาคือการหาประสบการณ์บนเรือสัญชาติต่างชาติที่มีขนาดใหญ่ขึ้นในตำแหน่งเดิม ก่อนพัฒนาตัวเองไปสู่ตำแหน่งต้นหนและต้นเรือตามลำดับ

เส้นทางนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะเขามีความฝัน แต่เกิดจากการค่อย ๆ สะสมประสบการณ์ ฝึกฝนความสามารถ และเพิ่มเติมความรู้ตามมาตรฐานที่จำเป็นต่ออาชีพ

เขารู้ว่าตัวเองต้องการอะไร ยอมรับว่างานบนเรือมีความหนักและท้าทาย และพยายามเรียนรู้ให้ทำงานได้จริง ทำงานได้ดีขึ้น พร้อมเดินหน้าตามเป้าหมายของตัวเอง

สำหรับครู สิ่งที่น่าสนใจจากเรื่องนี้ไม่ใช่เพียงการที่ลูกชายได้กลับไปทำอาชีพตามที่เรียนมา แต่คือการที่เขาได้ค้นพบว่า ประสบการณ์จากงานที่ดูเหมือนไม่ตรงสาย สามารถนำไปต่อยอดเป็นความสามารถที่มีคุณค่าได้ หากเรารู้จักมองและนำไปใช้ให้เหมาะสม

จาก JD สู่การประเมินความสามารถของตัวเอง

จากเรื่องราวของลูกชาย จะเห็นว่า การประเมินความสามารถของตัวเองไม่ได้เริ่มจากการถามเพียงว่า “เราเรียนจบอะไร” หรือ “เราเคยทำงานตำแหน่งไหนมาแล้ว” แต่ต้องมองให้เห็นด้วยว่า เรามีความรู้ ทักษะ และความสามารถอะไรที่นำไปใช้กับงานที่สนใจได้จริง

เราอาจใช้รายละเอียดใน JD (Job Description) หรือประกาศรับสมัครงานเป็นจุดเริ่มต้น โดย JD มักอธิบายหน้าที่และความรับผิดชอบของตำแหน่ง ส่วนประกาศรับสมัครงานอาจให้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับคุณสมบัติและเงื่อนไขที่นายจ้างต้องการ

ลองใช้คำถาม 3 ข้อนี้กับตัวเอง

1. งานนี้ต้องการอะไร?

อ่าน JD หรือประกาศรับสมัครงาน แล้วระบุหน้าที่ ความรับผิดชอบ ความรู้ ทักษะ และคุณสมบัติสำคัญที่งานต้องการ

2. เรามีอะไรที่ตรงกับความต้องการของงาน?

สำรวจจากสิ่งที่เรียนมา งานที่เคยทำ การช่วยงานผู้อื่น กิจกรรม หรือประสบการณ์อื่นที่เกี่ยวข้อง พร้อมหาหลักฐานที่แสดงว่าเราทำสิ่งนั้นได้จริง

3. เรายังต้องพัฒนาอะไรเพิ่มเติม?

แยกสิ่งที่มีอยู่แล้วออกจากสิ่งที่ยังขาด แล้วพิจารณาว่าคุณสมบัติใดเป็นเงื่อนไขจำเป็น และเรื่องใดสามารถเรียนรู้หรือพัฒนาเพิ่มเติมได้

ในทาง HR เราสามารถใช้กรอบ KSA ได้แก่ Knowledge, Skills และ Abilities เป็นแนวทางช่วยจัดหมวดหมู่สิ่งที่งานต้องการและสิ่งที่ตัวเรามีอยู่แล้ว จากนั้นจึงเปรียบเทียบกับหลักฐานจากการเรียน การทำงาน และประสบการณ์จริง

เมื่อเห็นช่องว่างระหว่างสิ่งที่งานต้องการกับความสามารถที่เรามี เราก็จะวางแผนได้ชัดเจนขึ้นว่า ควรนำจุดแข็งข้อใดไปนำเสนอใน Resume ควรพัฒนาทักษะอะไรเพิ่มเติม และควรเลือกสมัครงานแบบใดให้เหมาะกับความพร้อมของตัวเอง

JD จึงไม่ใช่เพียงรายการคุณสมบัติที่ใช้ตัดสินว่าเรามีคุณสมบัติครบหรือไม่ แต่ยังเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราเข้าใจงาน สำรวจตัวเอง และวางแผนพัฒนาความสามารถได้ด้วย

การนำผลการสำรวจไปเขียน Resume ไม่ใช่การแต่งประสบการณ์ให้ดูตรงกับงาน แต่เป็นการเลือกนำเสนอความรู้ ทักษะ ความสามารถ และหลักฐานที่เกี่ยวข้องอย่างตรงไปตรงมา เพื่อให้ผู้พิจารณาเห็นว่าเรามีอะไรที่สามารถนำไปใช้กับงานนั้นได้จริง

เพราะการรู้จักตัวเองให้ชัด และเข้าใจงานที่ต้องการ จะช่วยให้เราสมัครงานอย่างมีเป้าหมาย พร้อมพัฒนาตัวเองให้เข้าใกล้โอกาสที่ต้องการมากขึ้น

บางครั้งเราอาจไม่ได้ขาดความสามารถอย่างที่คิด แต่อาจยังไม่รู้จักความสามารถของตัวเองดีพอ หรือยังมองไม่เห็นว่าจะนำสิ่งที่มีอยู่ไปเชื่อมโยงกับงานที่สนใจได้อย่างไร

การอ่าน JD ให้เป็น จึงเป็นจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ที่ช่วยให้เรามองเห็นทั้งสิ่งที่เราทำได้ สิ่งที่ควรพัฒนา และเส้นทางที่เราอยากเดินต่อไป

ครูพี่ตุ้มยินดีแลกเปลี่ยนความคิดเห้นและเรียนรู้จากประสบการณ์ของทุกคนค่ะ

มาร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยนมุมมอง และต่อยอดแนวคิดด้าน HROD ไปด้วยกันที่ Facebook Page: HROD Consultant by "ครูพี่ตุ้ม" https://www.facebook.com/hrodconsultant.by.kru.P.TUM

งานแรกไม่จำเป็นต้องตรงสาย 100% แต่ควรพาเราไปข้างหน้า

 ประสบการณ์..เรื่องจริงที่แสดงให้เห็นว่าความสามารถจากงานหนึ่งนำไปใช้กับอีกงานได้

➽..เรียนจบมาเพื่อทำอาชีพหนึ่ง แต่เมื่อโอกาสยังไม่มาถึง เราควรทำอย่างไร? จะรอต่อไป หรือมองหางานอื่นทำระหว่างรอ?

คำถามนี้เคยเกิดขึ้นในครอบครัวของครูเช่นกันค่ะ

ลูกชายเรียนจบระดับปริญญาตรีด้านพาณิชย์นาวี โดยตั้งเป้าหมายอาชีพว่าจะทำงานบนเรือบรรทุกน้ำมันและสารเคมี สายต่างประเทศ แต่การจะก้าวเข้าสู่อาชีพนี้ต้องฝึกอบรมเพิ่มเติมตามข้อกำหนด STCW (Standards of Training, Certification, and Watch keeping for Seafarers) และการอนุมัติใบอนุญาต กรมเจ้าท่า

ในช่วงที่เขากำลังเตรียมตัวนี้ เกิด โควิด-19 ระบาดต่อเนื่อง โอกาสในการเริ่มงานบนเรือจึงไม่ได้เกิดขึ้นทันที

เขารับทำงานชั่วคราว ในการตรวจสอบสินค้าลงเรือ-ขึ้นจากเรือที่ท่าเรือบางปะกง พระประแดง และศรีราชา ทำให้บางช่วงมีงานทำ บางช่วงก็ต้องอยู่บ้าน

ระยะแรกเขายังสนุกกับงาน แต่เมื่อเวลาผ่านไป เขาเริ่มเก็บตัวและบ่นกับแม่อยู่บ่อย ๆ ว่า

“หรือเราเลือกเรียนผิดนะ?”

ครูคิดว่าคนที่กำลังรอโอกาสในชีวิตอาจเคยมีคำถามนี้อยู่ในใจเช่นกัน เมื่อสิ่งที่ตั้งใจไว้ยังไม่เกิดขึ้น เราอาจเริ่มสงสัยในการตัดสินใจของตัวเอง และมองไม่เห็นทางเลือกอื่นที่อยู่ตรงหน้า

1. ก่อนจะตัดสินใจว่าเราไม่มีทางเลือก ลองสำรวจตัวเองก่อน

ครูไม่ได้บอกให้ลูกชายเปลี่ยนสายอาชีพ และไม่ได้ตัดสินว่าการเลือกเรียนพาณิชย์นาวีเป็นการตัดสินใจที่ผิด แต่ชวนให้เขาลองทบทวนตัวเองว่า นอกจากความรู้ด้านการเดินเรือแล้ว เขายังมีความสามารถอะไรอีกบ้าง

ตั้งแต่เด็ก ลูกชายชอบเล่นเกมคอมพิวเตอร์ ครูไม่ได้ห้าม แต่พยายามสนับสนุนให้เขาใช้ความสนใจนั้นในการเรียนรู้ ทั้งเกมเพื่อการศึกษา การฝึกพิมพ์สัมผัส และการใช้ภาษาอังกฤษผ่านคำสั่งและการสื่อสารในเกม เขาจึงมีทักษะการพิมพ์สัมผัสประมาณ 80 คำต่อนาที และทักษะการใช้ภาษาอังกฤษดี และเรียนรู้การสื่อสารภาษาฝรั่งเศสจากสื่อออนไลน์เอง

นอกจากนี้ เขาได้ช่วยครูทำงานเอกสาร HRM และ HRD ตั้งแต่เขาเรียนมัธยมต้น และใช้ทักษะภาษารับแปลบทความบนเว็บไซต์และตำราเรียนการเดินเรือ  รวมถึงงานแปลคำบรรยายภาพยนตร์ต่างประเทศเป็นรายได้เสริม เพราะเป็นสิ่งที่เขาสนใจ

เมื่อครูถามว่า เขาคิดว่าตัวเองถนัดอะไร คำตอบที่เขามองเห็นชัดเจนในตอนนั้นคือ การใช้ภาษาอังกฤษและการพิมพ์สัมผัส

แต่ครูอยากให้เขามองกว้างกว่านั้นอีกนิดค่ะ

สิ่งที่เขาทำมาตลอดหลายปีไม่ได้มีเพียงทักษะภาษาและคอมพิวเตอร์ แต่ยังช่วยงานเอกสาร HR ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการทำงานจริงด้วย

สิ่งที่เขาเคยมองว่าเป็นเพียงการช่วยงานแม่ทำงาน อาจเป็นประสบการณ์ที่นำไปใช้กับงานอื่นได้ หากเขาเข้าใจว่าตัวเองเคยทำอะไร และทำสิ่งนั้นได้ดีเพียงใด

2. เปลี่ยนจากการคิดว่า “ไม่เคยทำงาน” เป็นการมองให้เห็นว่า “เราเคยทำอะไรได้บ้าง”

ครูชวนลูกลองพิจารณางาน HR Admin. หรืองานใกล้เคียง โดยเริ่มจากดูรายละเอียดงานที่ลงโฆษณา (Job Brief) แล้วให้เขาประเมินด้วยตัวเองว่า งานส่วนใดตรงกับความสามารถและประสบการณ์ที่มีอยู่จริง

เมื่อได้ทบทวน เขาพบว่ามีหลายงานที่เขาคุ้นเคย ทั้งการจัดทำเอกสาร การบันทึกข้อมูล การใช้ภาษาอังกฤษ และการประสานงานบางประเภท

ครูจึงแนะนำให้เขาลองสมัครงานในสายนี้ โดยนำสิ่งที่เคยทำได้จริงมาปรับใน Resume ให้ชัดเจน ไม่กล่าวเกินความสามารถ และไม่สร้างประสบการณ์ที่ไม่มีอยู่จริง

⧭ครูไม่แนะนำให้ปรับ Resume ดูดีเกินจริง แต่ต้องการให้ผู้พิจารณาเห็นความเกี่ยวข้องระหว่างประสบการณ์ของผู้สมัครกับสิ่งที่ตำแหน่งงานต้องการ⧭

เขาจึงปรับ Resume โดยเลือกใช้คำสำคัญที่ตรงกับรายละเอียดงานและสะท้อนทักษะที่มีจริง เพื่อให้ใบสมัครสื่อสารกับระบบคัดกรองและผู้พิจารณาได้ชัดเจนขึ้น

-ไม่นาน... มีบริษัทเรียกเขาสัมภาษณ์ออนไลน์เป็นภาษาอังกฤษ ทั้งตำแหน่ง HR Admin. และ Customer Service

เขาเลือกงาน Customer Service กับบริษัทอเมริกัน ซึ่งเป็นสัญญาจ้างปีต่อปี เพราะยังต้องการเดินหน้าสู่อาชีพเรือ ไม่ได้ตั้งใจเปลี่ยนเป้าหมายชีวิตไปเป็น HR หรือ Admin. อย่างถาวร

การเลือกงานครั้งนั้นจึงไม่ใช่การละทิ้งความฝัน แต่เป็นการเลือกทำงานระหว่างรอโอกาส พร้อมกับพัฒนาตัวเองไปด้วย

3. งานที่เลือกทำระหว่างรอ อาจให้มากกว่าเงินเดือน

ลูกชายทำงาน Customer Service กับบริษัทอเมริกันเกือบ 3 ปี โดยต่อสัญญาจ้าง 2 ครั้ง และทำงานจากบ้าน (WFH) ในช่วงที่สถานการณ์เอื้ออำนวย

ระหว่างนั้น เขาเรียน Excel ระดับ Intermediate ออนไลน์ที่มีประกาศนียบัตร เพื่อเพิ่มทักษะการทำงานของตัวเอง

การทำงาน Customer Service ทำให้เขาได้ใช้ภาษาอังกฤษในการสื่อสาร แก้ปัญหาให้ลูกค้า และประสานงานกับหน่วยงานอื่นเพื่อส่งเสริมการขายและแก้ปัญหาทางเทคนิคให้ลูกค้า ซึ่งเป็นทักษะที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่งานบริการลูกค้าเท่านั้น

จากนั้น เขามีโอกาสทำงานด้าน Customer Service การทำวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน (Visa/Work Permit) กับบริษัทฝรั่งเศสขนาดเล็กใกล้บ้าน ทำให้ได้เรียนรู้เรื่องเอกสารและการประสานงานกับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง

เมื่อมีประสบการณ์มากขึ้น เขาสามารถต่อยอดงานบริการทำ Visa/Work Permit บน Facebook ได้ด้วย

ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้เขาเริ่มมองเห็นว่า แม้งานแต่ละงานจะไม่ใช่อาชีพที่เรียนมาโดยตรง แต่ก็อาจช่วยให้เราได้ทักษะ ความรู้ และความมั่นใจที่นำไปใช้กับงานอื่นได้

ที่สำคัญ เขาเริ่มมองเห็นทางเลือกมากขึ้น แทนที่จะคิดว่ามีเพียงสองทาง คือได้ทำงานเรือทันที หรือแปลว่าตัวเองเลือกเรียนผิด

4. ประสบการณ์ที่ไม่ตรงสาย กลับช่วยให้ก้าวสู่อาชีพที่ตั้งใจไว้

เมื่อลูกชายฝึกอบรมเพิ่มเติมครบตามข้อกำหนด และได้รับใบอนุญาตเดินเรือ เขากลับมาสมัครงานในสายอาชีพที่ตั้งใจไว้ โดยนำประสบการณ์และทักษะจากงานที่ทำระหว่างรอมาเรียบเรียงลงใน Resume ด้วย

ปี 2568 เขาได้รับโอกาสทำงานตำแหน่งผู้ช่วยต้นเรือ (3/O) บนเรือบรรทุกน้ำมันสายในประเทศของบริษัทในกลุ่มพลังงานเป็นเวลา 6 เดือน และใช้ช่วงพักระหว่างงานไปอบรมหลักสูตรเรือบรรทุกสารเคมีชั้นสูง (Advanced Chemical Tanker Cargo Operations) เพิ่มเติม เพื่อเตรียมตัวสำหรับทำงานเรือ Tanker oil/chemical สายต่างประเทศ ตามความฝันของเขา

ปัจจุบัน เขาทำงานตำแหน่งผู้ช่วยต้นเรือ (3/o) เรือ Tanker oil/chemical เส้นทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินเดีย และจีน เขาบอกครูว่า เขาวาง career path ในแนวนอน คือ เก็บเกี่ยวประสบการณ์ พัฒนาตัวเองให้ทำเป็น ทำให้ได้ดี เพื่อพร้อมทำงานบนเรือต่างประเทศที่มีระวางขนาดใหญ่ขึ้น ก่อนจะเติบโตสู่ career path แนวตั้ง ในตำแหน่ง ต้นหน และ ต้นเรือต่อไป

เส้นทางของเขาไม่ได้เกิดขึ้นเพราะงานทุกงานตรงกับวุฒิการศึกษา แต่เกิดจากการค่อย ๆ สะสมประสบการณ์ พัฒนาทักษะ และไม่หยุดเตรียมตัวสำหรับโอกาสที่ต้องการ

บทเรียนจากประสบการณ์ของแม่และลูก

เมื่อมองย้อนกลับไป พี่ตุ้มคิดว่าสิ่งสำคัญไม่ได้อยู่ที่ลูกชายได้ทำงานอะไรระหว่างรอ แต่อยู่ที่เขาได้เรียนรู้ที่จะมองเห็นความสามารถของตัวเอง และเข้าใจว่าประสบการณ์แต่ละอย่างสามารถนำไปต่อยอดได้อย่างไร

สำหรับคนที่เพิ่งเรียนจบหรือกำลังรอโอกาสในอาชีพที่ตั้งใจไว้ พี่ตุ้มอยากชวนให้ลองถามตัวเอง 3 ข้อ

·         เรามีความรู้และทักษะอะไรอยู่แล้วบ้าง?

·         มีงานอะไรที่เราสามารถนำความสามารถเหล่านั้นไปใช้ได้จริง?

·         ถ้าเลือกทำงานนั้นในช่วงนี้ เราจะได้เรียนรู้อะไรที่ช่วยให้เราเข้าใกล้เป้าหมายในอนาคตมากขึ้น?

งานแรกอาจไม่จำเป็นต้องตรงกับสาขาที่เรียนมาทุกประการ แต่การเลือกงานควรพิจารณาทั้งความสามารถที่มี โอกาสเรียนรู้ และทิศทางที่อยากเติบโตต่อไป

เพราะบางครั้ง งานที่เราคิดว่าเป็นเพียงงานระหว่างรอ อาจกลายเป็นพื้นที่ฝึกทักษะที่เราไม่เคยรู้ว่าตัวเองต้องใช้ในอนาคต

⧭ อย่าเพิ่งตัดสินตัวเองว่าไม่มีความสามารถ เพียงเพราะยังไม่ได้ทำงานในฝัน ลองสำรวจสิ่งที่มีอยู่ เรียนรู้จากสิ่งที่ทำ และใช้ทุกโอกาสที่เหมาะสมเป็นก้าวหนึ่งของการเดินทาง⧭

ครูพี่ตุ้มยินดีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเรียนรู้จากประสบการณ์ของทุกคนค่ะ

มาร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยนมุมมอง และต่อยอดแนวคิดด้าน HROD ไปด้วยกันได้ที่ Facebook Page: HROD Consultant by “ครูพี่ตุ้ม”

👉 ที่ https://www.facebook.com/hrodconsultant.by.kru.P.TUM)