เด็กจบใหม่หางานยาก VS HR หาคนไม่ได้…ช่องว่างตรงกลางที่ไม่มีใครพูดถึง คืออะไร?

 

“จบใหม่พร้อมทำงาน แต่ไม่มีใครรับ” กับ “ตำแหน่งว่างเพียบ แต่ไม่มีใครมาสมัคร”

สองประโยคนี้สะท้อนความย้อนแย้งที่เราได้ยินกันมาตลอดสิบกว่าปีจนถึงปัจจุบัน

ในมุมของเด็กจบใหม่ พวกเขาต้องเผชิญกับกำแพงสูงลิ่วอย่างเงื่อนไขที่ว่า “ต้องมีประสบการณ์ทำงาน 1–2 ปี” จนเกิดคำถามในใจว่า

“ถ้าไม่รับเข้าทำงาน แล้วจะไปเอาประสบการณ์มาจากไหน?”

ตัดภาพมาที่ฝั่ง HR และองค์กรต่าง ๆ กลับต้องกุมขมับ เพราะเปิดรับสมัครมานานก็ยังหาคนไม่ได้ หรือเมื่อรับเข้ามาแล้ว ความสามารถของคนที่ได้ก็ไม่ตรงกับสิ่งที่องค์กรคาดหวัง

ปรากฏการณ์นี้ทำให้เราต้องกลับมาตั้งคำถามว่า ปัญหาเกิดจากงานขาดแคลน คนไม่อยากทำงาน หรือมีอะไรบางอย่างที่ทำให้ทั้งสองฝ่ายไม่สามารถมาเจอกันได้?

ครูคิดว่า อาจมี “ช่องว่าง” ซ่อนอยู่ตรงกลางระหว่างความต้องการขององค์กรกับความสามารถและความคาดหวังของผู้สมัคร ซึ่งทำให้ฝ่ายหนึ่งหาคนไม่ได้ ขณะที่อีกฝ่ายก็หางานไม่ได้เช่นกัน

แล้วช่องว่างนี้คืออะไร และเราจะทำให้มันแคบลงได้อย่างไร?

เมื่อความต้องการของคนกับความต้องการของงานไม่ตรงกัน

หากมองลึกลงไป ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่จำนวนคนเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความคาดหวัง ประสบการณ์ และทักษะที่ทั้งสองฝ่ายต้องการหรือมีอยู่ ซึ่งครูมองเห็นประเด็นสำคัญอย่างน้อย 3 เรื่อง

1. ช่องว่างด้านประสบการณ์

องค์กรต้องการคนที่พร้อมทำงานได้ทันที เพราะการสอนงานต้องใช้เวลาและทรัพยากร ขณะที่เด็กจบใหม่ยังไม่เคยทำงานจริง จึงไม่มีประสบการณ์ตามเงื่อนไขที่กำหนด

คำถามคือ งานทุกตำแหน่งจำเป็นต้องได้คนที่มีประสบการณ์ตรงตั้งแต่วันแรกจริงหรือไม่? และมีงานประเภทใดบ้างที่องค์กรสามารถรับคนที่มีพื้นฐานเหมาะสม แล้วพัฒนาต่อให้ทำงานได้?

2. ช่องว่างด้านทักษะและความสามารถ

บางครั้งความรู้ที่ผู้สมัครมี อาจยังไม่ตรงกับสิ่งที่งานต้องใช้จริง ขณะที่องค์กรเองก็ต้องปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและรูปแบบการทำงาน

จึงไม่ใช่เพียงคำถามว่าเด็กจบใหม่เรียนอะไรมาบ้าง แต่ต้องถามต่อว่า เขาสามารถนำความรู้ที่มีไปใช้ทำงานได้อย่างไร และยังต้องพัฒนาความสามารถด้านใดเพิ่มเติม

3. ช่องว่างด้านความคาดหวัง

องค์กรมีข้อจำกัดเรื่องโครงสร้างเงินเดือนและงบประมาณ ขณะที่เด็กจบใหม่ก็มีค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิต และต้องการงานที่เหมาะสมกับความสามารถ รวมถึงสภาพการทำงานที่เอื้อต่อคุณภาพชีวิต

หากทั้งสองฝ่ายไม่เข้าใจข้อจำกัดและความต้องการของกันและกัน ก็อาจเกิดสถานการณ์ที่ตำแหน่งงานยังว่างอยู่ แต่ผู้สมัครกลับไม่เลือกงานนั้น

ทั้งสามเรื่องนี้ทำให้ครูย้อนนึกถึงประสบการณ์ของลูกชาย และประสบการณ์การทำงานของเขาในบริษัทแห่งหนึ่ง ซึ่งทำให้ครูได้เห็นว่า วิธีคิดและระบบการทำงานของ HR สามารถสร้างความแตกต่างได้มากเพียงใด

จากวันที่ลูกชายเริ่มท้อ สู่การมองเห็นความสามารถของตัวเอง

เมื่อลูกชายเริ่มหางาน เขายังรอโอกาสทำงานเรือตามสายอาชีพที่เรียนมา ระหว่างนั้นเขาส่ง Resume ไปสมัครงานตามประกาศรับสมัครผ่านช่องทางออนไลน์หลายแห่ง แต่กลับไม่ได้รับการตอบกลับ

เมื่อเวลาผ่านไป ความท้อแท้ก็เริ่มเกิดขึ้น เขาเริ่มไม่แน่ใจว่าตัวเองตัดสินใจผิดหรือไม่ที่เลือกเรียนด้านพาณิชย์นาวี

ครูจึงชวนเขากลับมาทบทวนตัวเองว่า นอกจากความรู้ที่เรียนมาแล้ว เขามีความสามารถอะไรอีกบ้างที่สามารถนำไปใช้ทำงานได้จริง

เราเริ่มจากสิ่งที่เขาทำได้อยู่แล้ว ทั้งความสามารถในการใช้ภาษาอังกฤษ การพิมพ์งาน และการใช้คอมพิวเตอร์ รวมถึงประสบการณ์จากงานที่เคยทำจริง

เมื่อมองเห็นความสามารถของตัวเองชัดขึ้น เขาจึงปรับ Resume ให้สอดคล้องกับลักษณะงานที่เลือกสมัคร โดยนำเสนอสิ่งที่เขาทำได้จริง แทนที่จะยึดติดอยู่กับวุฒิการศึกษาหรือสายงานที่เรียนมาเพียงอย่างเดียว

ในที่สุด เขาก็ได้งาน English Customer Service ในบริษัทสัญชาติอเมริกัน ระหว่างรอโอกาสกลับไปทำงานเรือตามความฝัน

เรื่องนี้ทำให้ครูเห็นว่า บางครั้งผู้สมัครอาจไม่ได้ขาดความสามารถทั้งหมด แต่ยังไม่รู้ว่าจะนำสิ่งที่ตนเองมีไปเชื่อมโยงกับความต้องการของงานอย่างไร

อย่างไรก็ตาม เรื่องไม่ได้จบเพียงแค่ลูกชายหางานได้ สิ่งที่ครูอยากเล่าต่อคือ วิธีการทำงานของ HR และระบบการพัฒนาคนในบริษัทแห่งนั้น

สิ่งที่ครูได้เรียนรู้จาก HR ของบริษัทอเมริกัน

ครูอยากชื่นชมแนวทางการคัดเลือกและดูแลพนักงานของบริษัทแห่งนี้ เพราะทำให้เห็นว่า การรับเด็กจบใหม่เข้าทำงานไม่ได้หมายความว่าองค์กรต้องลดมาตรฐานลง แต่ต้องรู้ให้ชัดว่าความสามารถใดเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับงาน และองค์กรจะพัฒนาคนในส่วนที่เหลืออย่างไร

สำหรับตำแหน่ง English Customer Service บริษัทกำหนดความสามารถด้านภาษาอังกฤษไว้อย่างชัดเจน โดยใช้คะแนน TOEIC ตั้งแต่ 750 คะแนนขึ้นไปเป็นหนึ่งในเกณฑ์ และพิจารณาความสามารถในการสื่อสาร ความรักในงานบริการ และความอดทนต่อสภาพการทำงานด้วย

เหตุผลก็คืองานนี้ต้องทำงานเป็นกะ รับฟังปัญหาและข้อร้องเรียนจากลูกค้าหลากหลายประเภท สื่อสารภาษาอังกฤษตลอดวัน ประสานงานกับหน่วยงานภายในเพื่อหาทางแก้ไข และติดตามเรื่องจนกว่าปัญหาจะได้รับการจัดการเรียบร้อย

ลูกชายพิจารณาเงื่อนไขแล้วเห็นว่าตนเองมีความสามารถตรงกับสิ่งที่งานต้องการ จึงตัดสินใจสมัครงาน

หลังผ่านการสัมภาษณ์ภาษาอังกฤษทางออนไลน์กับคณะกรรมการ 3 คน เขาได้รับแจ้งขั้นตอนต่อไปว่า พนักงานใหม่จะต้องเข้ารับการอบรมตามหลักสูตรของบริษัทเป็นเวลา 1 สัปดาห์

สิ่งที่น่าสนใจคือ การอบรมไม่ได้จำกัดอยู่แค่การสอนให้ทำงานตามหน้าที่ แต่หัวหน้าของแต่ละหน่วยงานจะเข้ามาแนะนำตัว อธิบายภาระงานและบทบาทของหน่วยงาน เพื่อให้พนักงานใหม่เข้าใจภาพรวมขององค์กรก่อนที่จะจัดสรรให้ไปทำงานในหน่วยงานที่เหมาะสม นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมส่งเสริมการทำงานร่วมกันและกิจกรรมสันทนาการด้วย

ลูกชายกลับมาเล่าให้ครูฟังว่า เขารู้สึกว่าสถานที่ทำงานแห่งนี้ทำให้เขาเป็นตัวของตัวเองได้ ไม่รู้สึกอึดอัด แม้งานจะเครียดมากก็ตาม

สำหรับครู สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่า การเตรียมความพร้อมให้พนักงานใหม่เข้าใจองค์กรและผู้คนรอบตัว เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้เขาปรับตัวเข้ากับการทำงานได้ดีขึ้น

งานเครียดมาก แต่มีระบบดูแลและพัฒนาคน

ลักษณะงาน Customer Service ที่ลูกชายทำไม่ใช่งานง่าย เขาต้องรับฟังปัญหาและข้อร้องเรียนเป็นภาษาอังกฤษตลอดวัน ทำความเข้าใจปัญหา ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และกลับไปสื่อสารกับลูกค้าเพื่อแจ้งผลการแก้ไขจนเสร็จสิ้น แต่ละเรื่องจะถูกบันทึกไว้ในระบบ เพื่อนำไปติดตามและประเมินผลการทำงานเป็นรายสัปดาห์

บริษัทมีตัวชี้วัดผลการทำงาน หรือ KPI ที่ชัดเจน หากพนักงานทำได้ไม่ถึงเป้าหมาย หัวหน้าจะช่วยสอนและแนะนำ แต่หากยังพบข้อผิดพลาด ก็จะมีการรายงานให้ผู้ตรวจสอบพิจารณา เพื่อกำหนดแนวทางพัฒนาเพิ่มเติม ทั้งการอบรมผ่านระบบออนไลน์และการมอบหมายงานให้ฝึกปฏิบัติ

จากนั้นจึงประเมินผลอีกครั้งว่า พนักงานสามารถทำงานได้ดีขึ้นหรือไม่

สิ่งที่ครูเห็นว่าสำคัญ คือบริษัทไม่ได้มีเพียงเกณฑ์วัดผล แต่ยังมีแนวทางช่วยให้พนักงานพัฒนาความสามารถของตนเองด้วย

ในขณะเดียวกัน HR ก็เข้าใจดีว่าสภาพการทำงานที่ต้องรับแรงกดดันจากลูกค้าตลอดวันอาจทำให้เกิดความเหนื่อยล้าได้ บริษัทจึงจัดพื้นที่พักผ่อน มีมุมให้นอนเอนหลังหรืออ่านหนังสือในช่วงพัก รวมถึงจัดกิจกรรมรับประทานพิซซ่าหรืออาหารพิเศษร่วมกัน และมีวันแต่งกายตามสบาย

สิ่งเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่สะท้อนความพยายามที่จะช่วยลดความตึงเครียดจากการทำงาน และสร้างบรรยากาศที่ทำให้พนักงานรู้สึกผ่อนคลายขึ้น

เมื่อพนักงานผ่านการประเมินผลการทำงานและมีความพร้อมตามเกณฑ์ของบริษัท ก็มีโอกาสทำงานจากที่บ้าน (Work from Home: WFH) โดยนำอุปกรณ์คอมพิวเตอร์และเครื่องมือสื่อสารของบริษัทกลับไปใช้งานได้ บริษัทมีระบบเชื่อมต่อระยะไกลเพื่อรองรับการทำงาน และใช้เครื่องมือสื่อสารออนไลน์สำหรับการติดต่อและประชุมร่วมกัน

ทั้งหมดนี้ทำให้ครูเห็นว่า บริษัทไม่ได้มองเพียงว่าจะรับคนเข้ามาทำงานได้อย่างไร แต่ยังคิดต่อไปถึงวิธีทำให้คนทำงานได้จริง พัฒนาขึ้น และสามารถทำงานต่อไปได้อย่างเหมาะสม

ลูกชายมักยกตัวอย่าง HR และระบบการทำงานของบริษัทแห่งนี้ให้ครูฟังอยู่เสมอ แม้ภายหลังเขาจะออกไปทำงานเรือตามความฝันของตัวเองแล้วก็ตาม

สำหรับเขา ที่นี่เป็นหนึ่งในประสบการณ์การทำงานที่ดีที่สุด เพราะได้เรียนรู้ทั้งการทำงาน การแก้ปัญหา การทำงานร่วมกับผู้อื่น และการอยู่ในองค์กรที่มีระบบดูแลพนักงานอย่างชัดเจน

แล้วช่องว่างตรงกลางจะเล็กลงได้อย่างไร?

จากเรื่องราวนี้ ครูคิดว่าการเชื่อมโยงคนเข้ากับงานให้ดีขึ้น ต้องอาศัยความเข้าใจและการปรับตัวจากทั้งสองฝ่าย

สำหรับเด็กจบใหม่และผู้สมัครงาน

อย่าประเมินความสามารถของตัวเองจากวุฒิการศึกษาหรือประสบการณ์ตรงเพียงอย่างเดียว ลองสำรวจว่าตนเองมีความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะอะไรที่งานต้องการ แล้วนำเสนอสิ่งเหล่านั้นด้วยหลักฐานจากสิ่งที่เคยทำจริง พร้อมเปิดใจเรียนรู้และพัฒนาความสามารถเพิ่มเติม

สำหรับ HR และองค์กร

ควรวิเคราะห์ให้ชัดว่าความสามารถใดจำเป็นต้องมีตั้งแต่เริ่มงาน และส่วนใดสามารถพัฒนาได้หลังเข้าทำงาน ปรับเกณฑ์คัดเลือกให้สอดคล้องกับลักษณะงานจริง และเตรียมระบบปฐมนิเทศ การสอนงาน การให้คำแนะนำ ตลอดจนการประเมินผลที่ช่วยให้พนักงานพัฒนาขึ้นได้

ขณะเดียวกัน องค์กรควรสื่อสารลักษณะงาน ความคาดหวัง ผลตอบแทน และสภาพการทำงานให้ชัดเจน เพื่อให้ผู้สมัครตัดสินใจได้ว่าตนเองเหมาะกับงานนั้นหรือไม่

เพราะการจ้างงานไม่ควรสิ้นสุดลงเพียงวันที่บริษัทได้คนมาทำงาน แต่ควรเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาคนให้สามารถทำงานและเติบโตไปพร้อมกับองค์กรได้

บทส่งท้าย

ครูไม่ได้ต้องการบอกว่าทุกบริษัทจำเป็นต้องมีสิ่งอำนวยความสะดวกเหมือนบริษัทที่ลูกชายเคยทำงาน หรือทุกองค์กรจะสามารถใช้วิธีเดียวกันได้ทั้งหมด เพราะแต่ละธุรกิจมีข้อจำกัดและลักษณะงานแตกต่างกัน

แต่สิ่งที่ทุกองค์กรควรถามตัวเอง คือ เรารู้จักงานที่ต้องการคนดีพอหรือยัง? เรารู้ชัดหรือไม่ว่าคนที่จะทำงานนั้นได้จำเป็นต้องมีความสามารถอะไรบ้าง? และเมื่อรับคนเข้ามาแล้ว เรามีระบบช่วยให้เขาเรียนรู้และพัฒนาตัวเองหรือไม่?

ในอีกด้านหนึ่ง ผู้สมัครเองก็ต้องเรียนรู้ที่จะมองเห็นคุณค่าของตนเอง และสื่อสารความสามารถให้สอดคล้องกับความต้องการของงาน

ช่องว่างระหว่างคนกับงานอาจไม่หายไปทั้งหมด แต่สามารถทำให้แคบลงได้ หากองค์กรรู้จักเลือกคนให้เหมาะกับงาน และพร้อมพัฒนาคน ขณะที่ผู้สมัครก็พร้อมเรียนรู้และพัฒนาตนเอง

เพราะท้ายที่สุดแล้ว เป้าหมายไม่ใช่เพียงการทำให้ตำแหน่งงานว่างได้รับการเติมเต็ม แต่คือการทำให้คนสามารถทำงานได้จริง เติบโตได้ และสร้างคุณค่าให้กับองค์กรในระยะยาว

ครูพี่ตุ้มยินดีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเรียนรู้จากประสบการณ์ของทุกคนค่ะ

มาร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยนมุมมอง และต่อยอดแนวคิดด้าน HROD ไปด้วยกันได้ที่ Facebook Page: HROD Consultant by “ครูพี่ตุ้ม”

 https://www.facebook.com/hrodconsultant.by.kru.P.TUM) 

ถอดรหัส JD: เปลี่ยนประกาศงานให้เป็นเครื่องมือประเมินความสามารถของตัวเอง

 

ทำไมสมัครงานแล้วไม่ได้งาน…เราเก่งไม่พอจริงหรือ?

ในการหางาน เราไม่ควรดูเพียงว่าตัวเองเรียนจบสาขาอะไร หรือเคยทำงานในตำแหน่งใดมาแล้วเท่านั้น แต่ควรลองสำรวจตัวเองด้วยว่า เรามีความรู้ ทักษะ และความสามารถอะไรบ้างที่สามารถนำไปใช้กับงานที่เราสนใจได้จริง

บางครั้งเราอาจคิดว่าตัวเองไม่มีประสบการณ์ เพราะไม่เคยทำงานในตำแหน่งนั้นมาก่อน หรืออาจมองไม่เห็นว่าความรู้และประสบการณ์ที่มีอยู่จะนำไปใช้กับงานอื่นได้อย่างไร

แล้วเราจะค้นหาความสามารถของตัวเองให้ชัดเจนขึ้นได้อย่างไร?

เริ่มจากอ่าน"รายละเอียดงานที่ประกาศ" ให้เป็น

ทำความเข้าใจ KSA และพฤติกรรมในการทำงาน

ในทาง HR เราอาจใช้กรอบ KSA เพื่อช่วยทำความเข้าใจความรู้ ทักษะ และความสามารถที่บุคคลมีและจำเป็นต่อการทำงาน

✪         K — Knowledge (ความรู้): สิ่งที่บุคคลรู้และเข้าใจเกี่ยวกับงาน

✪        S — Skills (ทักษะ): ความชำนาญในการนำความรู้มาปฏิบัติหรือทำงานได้ เช่น การใช้ภาษา การสื่อสาร หรือการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์

✪         A — Abilities (ความสามารถ): ความสามารถในการนำความรู้และทักษะไปใช้ในการทำงาน เช่น การวิเคราะห์ปัญหา การจัดการข้อมูล หรือการประสานงาน

นอกจากนี้ ยังมีแนวคิดเรื่อง Competency (สมรรถนะ) ซึ่งอาจประกอบด้วยความรู้ ทักษะ ความสามารถ คุณลักษณะ และองค์ประกอบอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงาน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับกรอบสมรรถนะที่องค์กรกำหนด

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า บุคคลมีความสามารถเหล่านั้นจริง และนำไปใช้ในการทำงานได้?

เราต้องพิจารณา Behavior (พฤติกรรม) หรือการแสดงออกที่สามารถสังเกตได้จริงในการทำงานด้วย

ตัวอย่างเช่น พนักงานที่ทำงานบริการอาจมีความรู้เรื่องการบริการ มีทักษะในการสื่อสาร และมีทัศนคติที่ดีต่อผู้รับบริการ เมื่อองค์ประกอบเหล่านี้ถูกนำมาใช้ในการทำงาน อาจแสดงออกเป็นพฤติกรรม เช่น ยิ้มแย้ม กล่าวต้อนรับ รับฟังลูกค้าอย่างสุภาพ และกล่าวขอบคุณเมื่อให้บริการเสร็จสิ้น

พฤติกรรมเหล่านี้ช่วยให้เราเห็นภาพว่า พนักงานนำสิ่งที่ตนเองมีมาใช้ในการทำงานอย่างไร และเป็นส่วนหนึ่งที่องค์กรสามารถนำไปกำหนดเป็นแนวทางการทำงานหรือใช้ฝึกอบรมพนักงานได้

สำหรับคนหางาน เราจึงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการจดจำคำศัพท์ HR เหล่านี้ทั้งหมด แต่ควรเริ่มจากการอ่านรายละเอียดในประกาศรับสมัครงานให้เข้าใจ แล้วสำรวจตัวเองว่า เรามีความรู้ ทักษะ ความสามารถ และคุณลักษณะอะไรที่เกี่ยวข้องกับงานนั้น พร้อมพิจารณาประสบการณ์หรือพฤติกรรมที่ช่วยยืนยันว่า เราสามารถนำสิ่งเหล่านั้นไปใช้ในการทำงานได้จริง

ครูเคยใช้วิธีนี้กับลูกชายค่ะ

เมื่อแม่ชวนลูกสำรวจว่า ตัวเองมีความสามารถอะไรบ้าง

ครูเคยตั้งคำถามกับลูกชายว่า ถ้าให้ประเมินตัวเอง เขาคิดว่าตัวเองมีความสามารถอะไรบ้าง

เขาสรุปว่า เขาจบปริญญาตรีด้านพาณิชย์นาวี มีทักษะการพิมพ์สัมผัสทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษได้ประมาณ 80 คำต่อนาที มีความถนัดด้านภาษาอังกฤษ โดยมีคะแนน TOEIC 875 คะแนน, MARLINS TEST 98% และ CEFR ระดับ C1 อีกทั้งยังสามารถแปลเอกสารและประสานงานกับต่างประเทศได้

ครูถามต่อว่า แล้วเคยทำงานอะไรมาบ้าง?

เขาตอบว่า

“ก็แปลเอกสารภาษาอังกฤษ แล้วก็ช่วยงาน HR แม่ไง แม่ให้ทำอะไรก็ทำมาตั้งแต่มัธยมแล้ว”

งานที่เขาเคยช่วยทำมีตั้งแต่พิมพ์รายงานการประชุม สรุปข้อเรียกร้องของสหภาพแรงงาน บันทึกประวัติพนักงาน ไปจนถึงงานด้านการสรรหาและฝึกอบรมในระบบ ERP

สิ่งเหล่านี้เป็นประสบการณ์ที่เขาเคยลงมือทำจริง เพียงแต่ที่ผ่านมาเขาไม่ได้มองว่าสิ่งเหล่านี้เป็นประสบการณ์ที่สามารถนำไปใช้สมัครงานได้

ครูจึงถามต่อว่า แล้วคิดว่าตัวเองมีอุปนิสัยอย่างไร?

เขาตอบทันทีว่า

“ผมทำงานกับคนได้แม่ ผมมีน้ำใจ ผมสุภาพ ผมรับฟังคน ผมไม่นินทา ไม่ปากโป้ง”

เขายังเล่าอีกว่า ชอบอ่านหนังสือ วาดรูป และทำงานมากกว่าการไปสังสรรค์ หลังเลิกงานเขาชอบมีเวลาส่วนตัว ฟังเพลง ฝึกภาษา เล่นเกม และพักผ่อน

เขาบอกว่า ตัวเองไม่ได้เป็น Introvert 100% เพียงแต่ชอบใช้เวลาส่วนตัวหลังจากทำงานมากกว่าออกไปพบปะผู้คนตลอดเวลา

คำตอบเหล่านี้ทำให้เห็นว่า นอกจากความรู้และทักษะแล้ว การรู้จักลักษณะนิสัยและความชอบของตัวเองก็ช่วยให้เราพิจารณาได้ว่า งานแบบใดน่าจะเหมาะกับเรา และเราจะทำงานนั้นได้อย่างมีความสุขหรือไม่

ครูถามต่ออีกว่า ถ้าได้ทำงานลักษณะเดียวกับพี่ ๆ ที่บริษัท คิดว่าจะชอบไหม และจะนำความสามารถของตัวเองไปใช้ทำงานได้หรือเปล่า?

เขาตอบว่า

“ก็ได้สิแม่ ผมไปช่วยพี่ ๆ และแม่ทำงานที่บริษัททุกปิดเทอม ถ้างานแบบนั้น ผมก็น่าจะทำได้นะแม่ มั่นใจ”

ปกติครูจะให้ CEO พิจารณาอนุมัติให้นักเรียนหรือนักศึกษาเข้ามาช่วยงานในช่วงปิดเทอม สำหรับลูกชายและลูกสาว ครูอยากให้เขาได้ฝึกทำงานจริงมากกว่าจะอยู่บ้านเล่นเกม จึงจ่ายเงินจ้างเอง ไม่ได้ไปหักโควตาของเด็กคนอื่นค่ะ

ประสบการณ์ที่เขาได้รับจึงไม่ใช่เพียงการช่วยแม่ทำงาน แต่ยังทำให้เขาได้เห็นลักษณะงานจริง ฝึกทักษะ และรู้จักความสามารถของตัวเองมากขึ้นด้วย

จากการสำรวจตัวเอง สู่การเลือกงานและปรับ Resume

เมื่อเริ่มเห็นแล้วว่าตัวเองมีอะไรบ้าง ขั้นต่อไปคือการนำความสามารถเหล่านั้นไปเปรียบเทียบกับงานที่สนใจ

ครูให้ลูกชายลองอ่านประกาศรับสมัครงาน แล้วขีดเส้นใต้ข้อความที่ระบุว่า ตำแหน่งนั้นต้องรับผิดชอบอะไร ต้องการความรู้และทักษะใด และมีคุณสมบัติอะไรเป็นเงื่อนไขสำคัญ

จากนั้นจึงพิจารณาว่า ความสามารถและประสบการณ์ที่เขามีอยู่แล้วตรงกับความต้องการของงานมากน้อยเพียงใด

ลูกชายเลือกสมัครงาน English Customer Service และ HR Admin. Officer โดยมองหาตำแหน่งที่ให้ความสำคัญกับการใช้ภาษาอังกฤษ เช่น ระบุคะแนน TOEIC 750 ขึ้นไป และเลือกงานที่เป็นสัญญาจ้างปีต่อปี

เหตุผลสำคัญคือ เขายังมีความฝันที่จะก้าวหน้าในอาชีพนักเดินเรือ แต่ในระหว่างที่รอโอกาส เขาก็ต้องทำงานและเริ่มต้นจากสิ่งที่ตัวเองมีความพร้อมและสามารถทำได้จริง

ครูจึงให้เขาปรับ Resume โดยนำความรู้ ทักษะ ประสบการณ์ และหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งที่สมัครมานำเสนออย่างตรงไปตรงมา ไม่ใช่เพียงระบุว่าเรียนจบอะไรมา แต่ต้องทำให้ผู้พิจารณาเห็นด้วยว่า เขามีอะไรที่สามารถนำไปใช้กับงานนั้นได้

Resume ฉบับใหม่จัดข้อมูลให้เห็นชัดเจนว่า เขาเคยทำอะไรมาแล้วบ้าง มีทักษะอะไรที่ทำได้ และมีหลักฐานใดยืนยันความสามารถ เช่น คะแนนภาษาอังกฤษหรือประสบการณ์ที่เกี่ยวข้อง

สำหรับผู้สมัครคนอื่น ๆ อาจเลือกจัดรูปแบบ Resume แตกต่างกันไปตามตำแหน่งและระบบรับสมัครงาน สิ่งสำคัญไม่ใช่รูปแบบเพียงอย่างเดียว แต่คือการเลือกข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับงานและนำเสนอให้เข้าใจง่าย

งานที่ทำระหว่างรอ ไม่จำเป็นต้องเป็นทางอ้อมที่สูญเปล่า

ลูกชายได้เริ่มทำงาน English Customer Service ในบริษัทอเมริกัน และต่อสัญญาจ้างอีกสองครั้ง ระหว่างทำงานยังได้ย้ายไปทำงานด้าน Technical Support – Customer Service ก่อนจะได้รับการปรับตำแหน่งเป็น Senior Customer Service

เมื่อสิ้นสุดสัญญา เขาเลือกไปทำงานกับบริษัทฝรั่งเศสใกล้บ้าน ในตำแหน่ง Senior Customer Service – Visa & Work Permit Process และเรียนภาษาฝรั่งเศสออนไลน์เพิ่มเติมเพื่อช่วยในการทำงาน

เขาทำงานอย่างต่อเนื่องจนเกือบลืมความฝันเรื่องการกลับไปลงเรือ เวลาผ่านไปเกือบ 6 ปี โดยที่เขาได้สะสมประสบการณ์ด้านการสื่อสาร การประสานงาน การวิเคราะห์ปัญหา และการวางแผนแก้ไขปัญหาจากงานที่ทำ

ในช่วงเวลานั้น เขาไม่ได้หยุดพัฒนาตัวเอง แต่กลับมีทักษะและประสบการณ์เพิ่มขึ้นจากการทำงานจริง

ต่อมาเขาได้กลับไปเดินตามเส้นทางอาชีพที่ตั้งใจไว้ โดยเริ่มจากการฝึก Cadet Internship เป็นเวลา 1 ปี แล้วเข้าทำงานบนเรือบรรทุกน้ำมัน (Oil Tanker) ในเส้นทางเดินเรือภายในประเทศของบริษัทในกลุ่มพลังงานเป็นเวลา 6 เดือน

เมื่อพักจากการทำงานบนเรือประมาณ 1 เดือน เขาเรียนหลักสูตรเรือบรรทุกสารเคมีขั้นสูง (Advanced Training for Chemical Tanker Cargo Operations) เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการสมัครงานเรือบรรทุกน้ำมันและสารเคมีในเส้นทางต่างประเทศ

ปัจจุบัน เขาทำงานในตำแหน่งผู้ช่วยต้นเรือ (Third Officer: 3/O) บนเรือสัญชาติไทยที่เดินเรือในเส้นทางต่างประเทศ ทั้งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินเดีย และจีน โดยทำงานตามสัญญาจ้างเป็นรอบ ๆ ประมาณ 6 เดือนขึ้นไป

เป้าหมายต่อไปของเขาคือการหาประสบการณ์บนเรือสัญชาติต่างชาติที่มีขนาดใหญ่ขึ้นในตำแหน่งเดิม ก่อนพัฒนาตัวเองไปสู่ตำแหน่งต้นหนและต้นเรือตามลำดับ

เส้นทางนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะเขามีความฝัน แต่เกิดจากการค่อย ๆ สะสมประสบการณ์ ฝึกฝนความสามารถ และเพิ่มเติมความรู้ตามมาตรฐานที่จำเป็นต่ออาชีพ

เขารู้ว่าตัวเองต้องการอะไร ยอมรับว่างานบนเรือมีความหนักและท้าทาย และพยายามเรียนรู้ให้ทำงานได้จริง ทำงานได้ดีขึ้น พร้อมเดินหน้าตามเป้าหมายของตัวเอง

สำหรับครู สิ่งที่น่าสนใจจากเรื่องนี้ไม่ใช่เพียงการที่ลูกชายได้กลับไปทำอาชีพตามที่เรียนมา แต่คือการที่เขาได้ค้นพบว่า ประสบการณ์จากงานที่ดูเหมือนไม่ตรงสาย สามารถนำไปต่อยอดเป็นความสามารถที่มีคุณค่าได้ หากเรารู้จักมองและนำไปใช้ให้เหมาะสม

จาก JD สู่การประเมินความสามารถของตัวเอง

จากเรื่องราวของลูกชาย จะเห็นว่า การประเมินความสามารถของตัวเองไม่ได้เริ่มจากการถามเพียงว่า “เราเรียนจบอะไร” หรือ “เราเคยทำงานตำแหน่งไหนมาแล้ว” แต่ต้องมองให้เห็นด้วยว่า เรามีความรู้ ทักษะ และความสามารถอะไรที่นำไปใช้กับงานที่สนใจได้จริง

เราอาจใช้รายละเอียดใน JD (Job Description) หรือประกาศรับสมัครงานเป็นจุดเริ่มต้น โดย JD มักอธิบายหน้าที่และความรับผิดชอบของตำแหน่ง ส่วนประกาศรับสมัครงานอาจให้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับคุณสมบัติและเงื่อนไขที่นายจ้างต้องการ

ลองใช้คำถาม 3 ข้อนี้กับตัวเอง

1. งานนี้ต้องการอะไร?

อ่าน JD หรือประกาศรับสมัครงาน แล้วระบุหน้าที่ ความรับผิดชอบ ความรู้ ทักษะ และคุณสมบัติสำคัญที่งานต้องการ

2. เรามีอะไรที่ตรงกับความต้องการของงาน?

สำรวจจากสิ่งที่เรียนมา งานที่เคยทำ การช่วยงานผู้อื่น กิจกรรม หรือประสบการณ์อื่นที่เกี่ยวข้อง พร้อมหาหลักฐานที่แสดงว่าเราทำสิ่งนั้นได้จริง

3. เรายังต้องพัฒนาอะไรเพิ่มเติม?

แยกสิ่งที่มีอยู่แล้วออกจากสิ่งที่ยังขาด แล้วพิจารณาว่าคุณสมบัติใดเป็นเงื่อนไขจำเป็น และเรื่องใดสามารถเรียนรู้หรือพัฒนาเพิ่มเติมได้

ในทาง HR เราสามารถใช้กรอบ KSA ได้แก่ Knowledge, Skills และ Abilities เป็นแนวทางช่วยจัดหมวดหมู่สิ่งที่งานต้องการและสิ่งที่ตัวเรามีอยู่แล้ว จากนั้นจึงเปรียบเทียบกับหลักฐานจากการเรียน การทำงาน และประสบการณ์จริง

เมื่อเห็นช่องว่างระหว่างสิ่งที่งานต้องการกับความสามารถที่เรามี เราก็จะวางแผนได้ชัดเจนขึ้นว่า ควรนำจุดแข็งข้อใดไปนำเสนอใน Resume ควรพัฒนาทักษะอะไรเพิ่มเติม และควรเลือกสมัครงานแบบใดให้เหมาะกับความพร้อมของตัวเอง

JD จึงไม่ใช่เพียงรายการคุณสมบัติที่ใช้ตัดสินว่าเรามีคุณสมบัติครบหรือไม่ แต่ยังเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราเข้าใจงาน สำรวจตัวเอง และวางแผนพัฒนาความสามารถได้ด้วย

การนำผลการสำรวจไปเขียน Resume ไม่ใช่การแต่งประสบการณ์ให้ดูตรงกับงาน แต่เป็นการเลือกนำเสนอความรู้ ทักษะ ความสามารถ และหลักฐานที่เกี่ยวข้องอย่างตรงไปตรงมา เพื่อให้ผู้พิจารณาเห็นว่าเรามีอะไรที่สามารถนำไปใช้กับงานนั้นได้จริง

เพราะการรู้จักตัวเองให้ชัด และเข้าใจงานที่ต้องการ จะช่วยให้เราสมัครงานอย่างมีเป้าหมาย พร้อมพัฒนาตัวเองให้เข้าใกล้โอกาสที่ต้องการมากขึ้น

บางครั้งเราอาจไม่ได้ขาดความสามารถอย่างที่คิด แต่อาจยังไม่รู้จักความสามารถของตัวเองดีพอ หรือยังมองไม่เห็นว่าจะนำสิ่งที่มีอยู่ไปเชื่อมโยงกับงานที่สนใจได้อย่างไร

การอ่าน JD ให้เป็น จึงเป็นจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ที่ช่วยให้เรามองเห็นทั้งสิ่งที่เราทำได้ สิ่งที่ควรพัฒนา และเส้นทางที่เราอยากเดินต่อไป

ครูพี่ตุ้มยินดีแลกเปลี่ยนความคิดเห้นและเรียนรู้จากประสบการณ์ของทุกคนค่ะ

มาร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยนมุมมอง และต่อยอดแนวคิดด้าน HROD ไปด้วยกันที่ Facebook Page: HROD Consultant by "ครูพี่ตุ้ม" https://www.facebook.com/hrodconsultant.by.kru.P.TUM

งานแรกไม่จำเป็นต้องตรงสาย 100% แต่ควรพาเราไปข้างหน้า

 ประสบการณ์..เรื่องจริงที่แสดงให้เห็นว่าความสามารถจากงานหนึ่งนำไปใช้กับอีกงานได้

➽..เรียนจบมาเพื่อทำอาชีพหนึ่ง แต่เมื่อโอกาสยังไม่มาถึง เราควรทำอย่างไร? จะรอต่อไป หรือมองหางานอื่นทำระหว่างรอ?

คำถามนี้เคยเกิดขึ้นในครอบครัวของครูเช่นกันค่ะ

ลูกชายเรียนจบระดับปริญญาตรีด้านพาณิชย์นาวี โดยตั้งเป้าหมายอาชีพว่าจะทำงานบนเรือบรรทุกน้ำมันและสารเคมี สายต่างประเทศ แต่การจะก้าวเข้าสู่อาชีพนี้ต้องฝึกอบรมเพิ่มเติมตามข้อกำหนด STCW (Standards of Training, Certification, and Watch keeping for Seafarers) และการอนุมัติใบอนุญาต กรมเจ้าท่า

ในช่วงที่เขากำลังเตรียมตัวนี้ เกิด โควิด-19 ระบาดต่อเนื่อง โอกาสในการเริ่มงานบนเรือจึงไม่ได้เกิดขึ้นทันที

เขารับทำงานชั่วคราว ในการตรวจสอบสินค้าลงเรือ-ขึ้นจากเรือที่ท่าเรือบางปะกง พระประแดง และศรีราชา ทำให้บางช่วงมีงานทำ บางช่วงก็ต้องอยู่บ้าน

ระยะแรกเขายังสนุกกับงาน แต่เมื่อเวลาผ่านไป เขาเริ่มเก็บตัวและบ่นกับแม่อยู่บ่อย ๆ ว่า

“หรือเราเลือกเรียนผิดนะ?”

ครูคิดว่าคนที่กำลังรอโอกาสในชีวิตอาจเคยมีคำถามนี้อยู่ในใจเช่นกัน เมื่อสิ่งที่ตั้งใจไว้ยังไม่เกิดขึ้น เราอาจเริ่มสงสัยในการตัดสินใจของตัวเอง และมองไม่เห็นทางเลือกอื่นที่อยู่ตรงหน้า

1. ก่อนจะตัดสินใจว่าเราไม่มีทางเลือก ลองสำรวจตัวเองก่อน

ครูไม่ได้บอกให้ลูกชายเปลี่ยนสายอาชีพ และไม่ได้ตัดสินว่าการเลือกเรียนพาณิชย์นาวีเป็นการตัดสินใจที่ผิด แต่ชวนให้เขาลองทบทวนตัวเองว่า นอกจากความรู้ด้านการเดินเรือแล้ว เขายังมีความสามารถอะไรอีกบ้าง

ตั้งแต่เด็ก ลูกชายชอบเล่นเกมคอมพิวเตอร์ ครูไม่ได้ห้าม แต่พยายามสนับสนุนให้เขาใช้ความสนใจนั้นในการเรียนรู้ ทั้งเกมเพื่อการศึกษา การฝึกพิมพ์สัมผัส และการใช้ภาษาอังกฤษผ่านคำสั่งและการสื่อสารในเกม เขาจึงมีทักษะการพิมพ์สัมผัสประมาณ 80 คำต่อนาที และทักษะการใช้ภาษาอังกฤษดี และเรียนรู้การสื่อสารภาษาฝรั่งเศสจากสื่อออนไลน์เอง

นอกจากนี้ เขาได้ช่วยครูทำงานเอกสาร HRM และ HRD ตั้งแต่เขาเรียนมัธยมต้น และใช้ทักษะภาษารับแปลบทความบนเว็บไซต์และตำราเรียนการเดินเรือ  รวมถึงงานแปลคำบรรยายภาพยนตร์ต่างประเทศเป็นรายได้เสริม เพราะเป็นสิ่งที่เขาสนใจ

เมื่อครูถามว่า เขาคิดว่าตัวเองถนัดอะไร คำตอบที่เขามองเห็นชัดเจนในตอนนั้นคือ การใช้ภาษาอังกฤษและการพิมพ์สัมผัส

แต่ครูอยากให้เขามองกว้างกว่านั้นอีกนิดค่ะ

สิ่งที่เขาทำมาตลอดหลายปีไม่ได้มีเพียงทักษะภาษาและคอมพิวเตอร์ แต่ยังช่วยงานเอกสาร HR ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการทำงานจริงด้วย

สิ่งที่เขาเคยมองว่าเป็นเพียงการช่วยงานแม่ทำงาน อาจเป็นประสบการณ์ที่นำไปใช้กับงานอื่นได้ หากเขาเข้าใจว่าตัวเองเคยทำอะไร และทำสิ่งนั้นได้ดีเพียงใด

2. เปลี่ยนจากการคิดว่า “ไม่เคยทำงาน” เป็นการมองให้เห็นว่า “เราเคยทำอะไรได้บ้าง”

ครูชวนลูกลองพิจารณางาน HR Admin. หรืองานใกล้เคียง โดยเริ่มจากดูรายละเอียดงานที่ลงโฆษณา (Job Brief) แล้วให้เขาประเมินด้วยตัวเองว่า งานส่วนใดตรงกับความสามารถและประสบการณ์ที่มีอยู่จริง

เมื่อได้ทบทวน เขาพบว่ามีหลายงานที่เขาคุ้นเคย ทั้งการจัดทำเอกสาร การบันทึกข้อมูล การใช้ภาษาอังกฤษ และการประสานงานบางประเภท

ครูจึงแนะนำให้เขาลองสมัครงานในสายนี้ โดยนำสิ่งที่เคยทำได้จริงมาปรับใน Resume ให้ชัดเจน ไม่กล่าวเกินความสามารถ และไม่สร้างประสบการณ์ที่ไม่มีอยู่จริง

⧭ครูไม่แนะนำให้ปรับ Resume ดูดีเกินจริง แต่ต้องการให้ผู้พิจารณาเห็นความเกี่ยวข้องระหว่างประสบการณ์ของผู้สมัครกับสิ่งที่ตำแหน่งงานต้องการ⧭

เขาจึงปรับ Resume โดยเลือกใช้คำสำคัญที่ตรงกับรายละเอียดงานและสะท้อนทักษะที่มีจริง เพื่อให้ใบสมัครสื่อสารกับระบบคัดกรองและผู้พิจารณาได้ชัดเจนขึ้น

-ไม่นาน... มีบริษัทเรียกเขาสัมภาษณ์ออนไลน์เป็นภาษาอังกฤษ ทั้งตำแหน่ง HR Admin. และ Customer Service

เขาเลือกงาน Customer Service กับบริษัทอเมริกัน ซึ่งเป็นสัญญาจ้างปีต่อปี เพราะยังต้องการเดินหน้าสู่อาชีพเรือ ไม่ได้ตั้งใจเปลี่ยนเป้าหมายชีวิตไปเป็น HR หรือ Admin. อย่างถาวร

การเลือกงานครั้งนั้นจึงไม่ใช่การละทิ้งความฝัน แต่เป็นการเลือกทำงานระหว่างรอโอกาส พร้อมกับพัฒนาตัวเองไปด้วย

3. งานที่เลือกทำระหว่างรอ อาจให้มากกว่าเงินเดือน

ลูกชายทำงาน Customer Service กับบริษัทอเมริกันเกือบ 3 ปี โดยต่อสัญญาจ้าง 2 ครั้ง และทำงานจากบ้าน (WFH) ในช่วงที่สถานการณ์เอื้ออำนวย

ระหว่างนั้น เขาเรียน Excel ระดับ Intermediate ออนไลน์ที่มีประกาศนียบัตร เพื่อเพิ่มทักษะการทำงานของตัวเอง

การทำงาน Customer Service ทำให้เขาได้ใช้ภาษาอังกฤษในการสื่อสาร แก้ปัญหาให้ลูกค้า และประสานงานกับหน่วยงานอื่นเพื่อส่งเสริมการขายและแก้ปัญหาทางเทคนิคให้ลูกค้า ซึ่งเป็นทักษะที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่งานบริการลูกค้าเท่านั้น

จากนั้น เขามีโอกาสทำงานด้าน Customer Service การทำวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน (Visa/Work Permit) กับบริษัทฝรั่งเศสขนาดเล็กใกล้บ้าน ทำให้ได้เรียนรู้เรื่องเอกสารและการประสานงานกับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง

เมื่อมีประสบการณ์มากขึ้น เขาสามารถต่อยอดงานบริการทำ Visa/Work Permit บน Facebook ได้ด้วย

ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้เขาเริ่มมองเห็นว่า แม้งานแต่ละงานจะไม่ใช่อาชีพที่เรียนมาโดยตรง แต่ก็อาจช่วยให้เราได้ทักษะ ความรู้ และความมั่นใจที่นำไปใช้กับงานอื่นได้

ที่สำคัญ เขาเริ่มมองเห็นทางเลือกมากขึ้น แทนที่จะคิดว่ามีเพียงสองทาง คือได้ทำงานเรือทันที หรือแปลว่าตัวเองเลือกเรียนผิด

4. ประสบการณ์ที่ไม่ตรงสาย กลับช่วยให้ก้าวสู่อาชีพที่ตั้งใจไว้

เมื่อลูกชายฝึกอบรมเพิ่มเติมครบตามข้อกำหนด และได้รับใบอนุญาตเดินเรือ เขากลับมาสมัครงานในสายอาชีพที่ตั้งใจไว้ โดยนำประสบการณ์และทักษะจากงานที่ทำระหว่างรอมาเรียบเรียงลงใน Resume ด้วย

ปี 2568 เขาได้รับโอกาสทำงานตำแหน่งผู้ช่วยต้นเรือ (3/O) บนเรือบรรทุกน้ำมันสายในประเทศของบริษัทในกลุ่มพลังงานเป็นเวลา 6 เดือน และใช้ช่วงพักระหว่างงานไปอบรมหลักสูตรเรือบรรทุกสารเคมีชั้นสูง (Advanced Chemical Tanker Cargo Operations) เพิ่มเติม เพื่อเตรียมตัวสำหรับทำงานเรือ Tanker oil/chemical สายต่างประเทศ ตามความฝันของเขา

ปัจจุบัน เขาทำงานตำแหน่งผู้ช่วยต้นเรือ (3/o) เรือ Tanker oil/chemical เส้นทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินเดีย และจีน เขาบอกครูว่า เขาวาง career path ในแนวนอน คือ เก็บเกี่ยวประสบการณ์ พัฒนาตัวเองให้ทำเป็น ทำให้ได้ดี เพื่อพร้อมทำงานบนเรือต่างประเทศที่มีระวางขนาดใหญ่ขึ้น ก่อนจะเติบโตสู่ career path แนวตั้ง ในตำแหน่ง ต้นหน และ ต้นเรือต่อไป

เส้นทางของเขาไม่ได้เกิดขึ้นเพราะงานทุกงานตรงกับวุฒิการศึกษา แต่เกิดจากการค่อย ๆ สะสมประสบการณ์ พัฒนาทักษะ และไม่หยุดเตรียมตัวสำหรับโอกาสที่ต้องการ

บทเรียนจากประสบการณ์ของแม่และลูก

เมื่อมองย้อนกลับไป พี่ตุ้มคิดว่าสิ่งสำคัญไม่ได้อยู่ที่ลูกชายได้ทำงานอะไรระหว่างรอ แต่อยู่ที่เขาได้เรียนรู้ที่จะมองเห็นความสามารถของตัวเอง และเข้าใจว่าประสบการณ์แต่ละอย่างสามารถนำไปต่อยอดได้อย่างไร

สำหรับคนที่เพิ่งเรียนจบหรือกำลังรอโอกาสในอาชีพที่ตั้งใจไว้ พี่ตุ้มอยากชวนให้ลองถามตัวเอง 3 ข้อ

·         เรามีความรู้และทักษะอะไรอยู่แล้วบ้าง?

·         มีงานอะไรที่เราสามารถนำความสามารถเหล่านั้นไปใช้ได้จริง?

·         ถ้าเลือกทำงานนั้นในช่วงนี้ เราจะได้เรียนรู้อะไรที่ช่วยให้เราเข้าใกล้เป้าหมายในอนาคตมากขึ้น?

งานแรกอาจไม่จำเป็นต้องตรงกับสาขาที่เรียนมาทุกประการ แต่การเลือกงานควรพิจารณาทั้งความสามารถที่มี โอกาสเรียนรู้ และทิศทางที่อยากเติบโตต่อไป

เพราะบางครั้ง งานที่เราคิดว่าเป็นเพียงงานระหว่างรอ อาจกลายเป็นพื้นที่ฝึกทักษะที่เราไม่เคยรู้ว่าตัวเองต้องใช้ในอนาคต

⧭ อย่าเพิ่งตัดสินตัวเองว่าไม่มีความสามารถ เพียงเพราะยังไม่ได้ทำงานในฝัน ลองสำรวจสิ่งที่มีอยู่ เรียนรู้จากสิ่งที่ทำ และใช้ทุกโอกาสที่เหมาะสมเป็นก้าวหนึ่งของการเดินทาง⧭

ครูพี่ตุ้มยินดีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเรียนรู้จากประสบการณ์ของทุกคนค่ะ

มาร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยนมุมมอง และต่อยอดแนวคิดด้าน HROD ไปด้วยกันได้ที่ Facebook Page: HROD Consultant by “ครูพี่ตุ้ม”

👉 ที่ https://www.facebook.com/hrodconsultant.by.kru.P.TUM)

เด็กจบใหม่ก็อยากทำงาน…แล้วทำไมการเริ่มต้นชีวิตทำงานจึงไม่ง่ายอย่างที่คิด?

เรียนจบแล้ว ไม่ได้แปลว่าจะได้งานทันที แล้วถ้ายังหางานไม่ได้…แปลว่าเราไม่เก่งพอหรือเปล่า?

สำหรับคนที่เพิ่งเรียนจบ นี่อาจเป็นช่วงเวลาที่ทั้งตื่นเต้นและกดดัน หลังจากใช้เวลาหลายปีในมหาวิทยาลัย ก็ถึงเวลาที่ต้องก้าวเข้าสู่โลกการทำงาน หลายคนอยากมีรายได้ อยากช่วยแบ่งเบาภาระครอบครัว และอยากพิสูจน์ตัวเองว่าเราก็ทำงานได้เหมือนกัน

แต่เมื่อเริ่มสมัครงาน กลับพบว่า…

• บางตำแหน่งต้องการคนมีประสบการณ์ ทั้งที่เราเพิ่งเรียนจบ
• บางงานเรียนมาตรงสาย แต่ทักษะที่นายจ้างต้องการกลับไม่ตรงกับที่เคยเรียน
• บางบริษัทเปิดรับสมัคร แต่การแข่งขันสูงและมีผู้สมัครจำนวนมาก
• บางคนสมัครไปหลายแห่งแล้วก็ยังไม่ได้รับการติดต่อกลับ

คำถามจึงไม่ใช่แค่ “ทำไมเด็กจบใหม่หางานยาก?” แต่เราควรถามด้วยว่า อะไรทำให้การเปลี่ยนจากนักศึกษาไปเป็นคนทำงานเต็มตัวเป็นเรื่องยากขึ้น?

1. ตัวเลขกำลังบอกอะไรเรา?

รายงานข่าวเศรษฐกิจของ ฐานเศรษฐกิจ วันที่ 7 ตุลาคม 2569 ซึ่งอ้างข้อมูลจากศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุว่า ในไตรมาส 2 ปี 2569 ประเทศไทยมีผู้ว่างงานประมาณ 401,000 คน เพิ่มขึ้น 10% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยคนอายุ 20–24 ปีมีประมาณ 174,000 คน หรือคิดเป็น 44% ของผู้ว่างงานทั้งหมด

ขณะเดียวกัน มีการประเมินว่าประเทศไทยจะมีความต้องการแรงงานทักษะสูงในอุตสาหกรรมเป้าหมายประมาณ 1.1 ล้านตำแหน่ง ในช่วงปี 2568–2572 โดยความต้องการส่วนใหญ่กระจุกตัวในอุตสาหกรรมการบินและโลจิสติกส์ อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและหุ่นยนต์ ตลอดจนอุตสาหกรรมดิจิทัล

ที่มา: ฐานเศรษฐกิจ เด็กจบใหม่ 1.74 แสนคน เสี่ยงตกงาน เหตุทักษะไม่ตรงตลาดแรงงาน วันที่ 7 ตุลาคม 2569 อ้างข้อมูลจากศูนย์วิจัยกสิกรไทย

 ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนความท้าทายในการเข้าสู่ตลาดแรงงานของคนวัยเริ่มต้นทำงาน อย่างไรก็ตาม คนอายุ 20–24 ปีที่ว่างงานไม่ได้หมายความว่าทุกคนเป็นบัณฑิตจบใหม่ จึงควรใช้ตัวเลขนี้อย่างระมัดระวัง

เมื่อมองอีกด้านหนึ่ง ตลาดยังมีความต้องการแรงงานในหลายอุตสาหกรรม เราจึงควรตั้งคำถามว่า หากมีตำแหน่งงานที่ต้องการคน แล้วเหตุใดคนที่กำลังหางานกับงานที่เปิดรับจึงอาจยังไม่พบกัน?

คำตอบส่วนหนึ่งอาจอยู่ที่ความไม่สอดคล้องระหว่างความรู้และทักษะของผู้สมัครกับความต้องการของงาน แต่ยังมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย ทั้งประสบการณ์ที่นายจ้างคาดหวัง ภาวะเศรษฐกิจ และการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

เรียนจบแล้ว แต่ความรู้ตรงกับงานหรือยัง?

จากประสบการณ์การทำงานด้าน HR ของพี่ตุ้ม เคยมีโอกาสไปร่วมงาน Job Fair ที่มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง ในช่วงเวลานั้นบริษัทที่พี่ตุ้มทำงานอยู่ต้องการบุคลากรด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม หรือ SHE รวมถึงตำแหน่งเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานระดับวิชาชีพ (จป.วิชาชีพ)

มีนิสิตชั้นปีที่ 4 จากภาควิชาสิ่งแวดล้อมมาสมัครงานหลายคน น้อง ๆ มีไหวพริบและอุปนิสัยดี อีกทั้งความรู้ที่เรียนมาก็มีส่วนเกี่ยวข้องกับงานที่บริษัทต้องการ

แต่เมื่อตรวจสอบคุณสมบัติของตำแหน่ง กลับพบข้อจำกัดสำคัญ คือ น้อง ๆ ยังไม่มีคุณสมบัติเฉพาะที่จำเป็นสำหรับตำแหน่ง จป.วิชาชีพตามเงื่อนไขที่ใช้ในเวลานั้น จึงไม่สามารถสมัครหรือเข้าปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งดังกล่าวได้ตามที่บริษัทต้องการ

พี่ตุ้มเคยพบอีกกรณีหนึ่ง คือบัณฑิตสาขาวิศวกรรมอุตสาหการที่มีความรู้พื้นฐานเกี่ยวข้องกับงาน สามารถเรียนรู้งานได้รวดเร็ว และได้รับคำชมจากผู้บริหารชาวญี่ปุ่น แต่การมีความรู้ที่เกี่ยวข้องเพียงอย่างเดียวก็ไม่ได้ทำให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งที่มีข้อกำหนดเฉพาะได้โดยอัตโนมัติ

 ประสบการณ์ทั้งสองกรณีทำให้พี่ตุ้มมองเห็นประเด็นสำคัญว่า การเรียนจบในสาขาที่เกี่ยวข้องเป็นพื้นฐานที่ดี...แต่บางตำแหน่งยังต้องการคุรสมบัติ หรือความสามารถเฉพาะเพิ่มเติมด้วย

3. แล้วใครควรมีส่วนรับผิดชอบในการเตรียมความพร้อม?

เมื่อพิจารณาจากทั้งข้อมูลตลาดแรงงานและประสบการณ์จริง เราอาจเห็นว่าปัญหาการหางานของบัณฑิตไม่ได้เกิดจากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงอย่างเดียว

ð       ตัวนักศึกษา ต้องพยายามทำความเข้าใจว่าสิ่งที่เรียนมานำไปใช้กับงานอะไรได้บ้าง และหาวิธีแสดงให้นายจ้างเห็นว่าตนเองมีความรู้หรือทักษะที่เกี่ยวข้องอย่างไร

ð       สถาบันการศึกษา ควรมีช่องทางรับฟังความต้องการของภาคธุรกิจ และช่วยให้นักศึกษาเข้าใจลักษณะงาน คุณสมบัติที่จำเป็น ตลอดจนแนวทางพัฒนาความสามารถเพิ่มเติม

ð       นายจ้างและ HR ก็มีบทบาทในการสื่อสารความต้องการของตำแหน่งงานให้ชัดเจน และพิจารณาว่าความสามารถใดจำเป็นต้องมีตั้งแต่เริ่มงาน กับความสามารถใดที่สามารถพัฒนาผ่านการสอนงานและประสบการณ์จริงได้

การเชื่อมโยงทั้งสามฝ่ายไม่ได้รับประกันว่าบัณฑิตทุกคนจะได้งานทันที แต่ช่วยเพิ่มโอกาสให้การศึกษา การเตรียมความพร้อม และความต้องการของตลาดแรงงานเชื่อมต่อกันได้ดีขึ้น

 จากคำถามว่า “ทำไมยังหางานไม่ได้?” สู่คำถามว่า “เราจะเตรียมตัวให้พร้อมขึ้นได้อย่างไร?”

สำหรับคนที่เพิ่งเรียนจบ การยังไม่ได้งานไม่ได้แปลว่าเราไม่มีความสามารถ แต่อาจเป็นจุดที่ต้องกลับมาทบทวนว่า งานที่ต้องการนั้นต้องใช้ความรู้ ทักษะ และคุณสมบัติอะไรบ้าง และเรามีสิ่งเหล่านั้นพร้อมแล้วมากน้อยเพียงใด

ขณะเดียวกัน การเตรียมคนให้พร้อมทำงานก็ไม่ใช่หน้าที่ของบัณฑิตเพียงฝ่ายเดียว แต่เป็นเรื่องที่ผู้เรียน สถาบันการศึกษา นายจ้าง และ HR ควรช่วยกันเชื่อมต่อ

เพราะการเรียนจบเป็นจุดเริ่มต้นของชีวิตทำงาน แต่การทำให้ความรู้ที่มีเปลี่ยนเป็นความสามารถในการทำงานจริง ต้องอาศัยทั้งการเตรียมตัว โอกาส และระบบที่ช่วยให้คนได้เรียนรู้

แล้วคุณล่ะ คิดเห็นอย่างไรกับเรื่องนี้?

ครูพี่ตุ้มยินดีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและเรียนรู้จากประสบการณ์ของทุกคนค่ะ

มาร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยนมุมมอง และต่อยอดแนวคิดด้าน HROD ไปด้วยกันได้ที่ Facebook Page: HROD Consultant by “ครูพี่ตุ้ม”

👉 [ติดตามและร่วมพูดคุยที่ Facebook Page]    https://www.facebook.com/hrodconsultant.by.kru.P.TUM