ครบ 1 ปี จากทะเล...สู่ฝั่ง
เมื่อผ่านช่วงแรกของการปรับตัวบนเรือมาได้
ผมก็เริ่มมีโอกาสเรียนรู้งานอย่างจริงจังมากขึ้น โดยเฉพาะตั้งแต่เดือนที่ 5 เป็นต้นมา
ผมได้ฝึกปฏิบัติงานร่วมกับนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือระดับ 2/O และ 3/O มากขึ้น
พร้อมกับบันทึกหัวข้อการฝึกและความก้าวหน้าในการเรียนรู้ลงในสมุดบันทึกการฝึกปฏิบัติงาน
(Training Record Book: TRB)
การฝึกในช่วงนี้ครอบคลุมงานหลายด้าน
ซึ่งแต่ละด้านมีรายละเอียดและความรับผิดชอบแตกต่างกันไป
การฝึกปฏิบัติงานบนเรือ
1. งานบนสะพานเดินเรือ
ผมได้เรียนรู้การทำงานบนสะพานเดินเรือ
โดยมีนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือเป็นผู้แนะนำและสาธิตการใช้งานเครื่องมือและอุปกรณ์ต่าง
ๆ เช่น เรดาร์ (Radar/ARPA)
ระบบแผนที่อิเล็กทรอนิกส์ (ECDIS) ระบบระบุตัวตนอัตโนมัติของเรือ
(AIS) และระบบกำหนดตำแหน่งบนพื้นโลก (GPS)
นอกจากนี้
ยังได้เรียนรู้การตรวจสอบความผิดปกติของอุปกรณ์ การอ่านและบันทึกสมุดปูมเดินเรือ
การแก้ไขข้อมูลในแผนที่เดินเรือ และการวางแผนเส้นทางเดินเรือ
นอกจากศึกษาจากคู่มือและคำแนะนำของพี่
ๆ แล้ว ผมยังได้เป็นผู้ช่วยในการใช้อุปกรณ์เหล่านี้ระหว่างการปฏิบัติงานจริง
ทำให้เข้าใจการใช้งานมากกว่าการเรียนรู้จากทฤษฎีในห้องเรียน
การฝึกเข้าเวรยามบนสะพานเดินเรือก็เช่นกัน
ในช่วงแรกเป็นการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติงานร่วมกับนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือ
ก่อนที่จะได้รับโอกาสให้เข้าเวรยามจริงในเวลาต่อมา
2.
งานด้านสินค้า
การทำงานบนเรือบรรทุกน้ำมันและสารเคมีมีระบบและอุปกรณ์เฉพาะที่ต้องเรียนรู้
ทั้งระบบท่อสินค้า ระบบน้ำอับเฉาหรือระบบบัลลาสต์ ระบบระบายอากาศ
และอุปกรณ์วัดระดับสินค้า เช่น MMC/UTI
รวมถึงการใช้ตารางมาตรฐาน ASTM สำหรับคำนวณปริมาณสินค้าตามอุณหภูมิ
ผมได้เรียนรู้การปฏิบัติงานเฝ้าระวังสินค้า
(Cargo Watch) ร่วมกับต้นเรือ ตั้งแต่การรับและส่งมอบสินค้า การตรวจสอบแรงดัน
การติดตามปริมาณสินค้า ตลอดจนการเตรียมอุปกรณ์และการต่อสายสินค้า
งานด้านนี้ต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและการป้องกันมลพิษทางทะเลเป็นอย่างมาก
ทุกขั้นตอนต้องปฏิบัติตามวิธีการทำงานและคำแนะนำของผู้รับผิดชอบอย่างเคร่งครัด
3.
งานด้านความปลอดภัย
อีกหนึ่งเรื่องที่ต้องเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
คือการใช้อุปกรณ์ด้านความปลอดภัยและการเตรียมพร้อมรับเหตุฉุกเฉิน เช่น
อุปกรณ์ดับเพลิง อุปกรณ์ช่วยชีวิต ชุดดับเพลิง อุปกรณ์ประจำเรือชูชีพ
และเครื่องตรวจวัดก๊าซ
ผมได้เรียนรู้เรื่องการตรวจวัดออกซิเจนและก๊าซที่เป็นอันตรายก่อนเข้าปฏิบัติงานในพื้นที่อับอากาศ
รวมถึงระบบก๊าซเฉื่อย (Inert
Gas System: IGS) การฝึกซ้อมเหตุฉุกเฉิน
และการทำความเข้าใจหน้าที่ของตนเองตามบัญชีหน้าที่ประจำสถานีฉุกเฉิน (Muster
List)
งานบนเรือไม่ใช่เพียงทำงานให้เสร็จ
แต่ต้องรู้ว่าต้องทำอย่างไรจึงจะปลอดภัยต่อตนเอง เพื่อนร่วมงาน เรือ
และสิ่งแวดล้อม
4.
งานดาดฟ้าและการปฏิบัติงานบนเรือ
งานด้านนี้ครอบคลุมทั้งการผูกและปล่อยเชือกเรือ
การสื่อสารระหว่างปฏิบัติงาน การดูแลอุปกรณ์และพื้นที่ดาดฟ้า
รวมถึงการประชุมย่อยด้านความปลอดภัยก่อนเริ่มงาน (Toolbox Meeting)
การประชุมก่อนเริ่มงานมีจุดประสงค์เพื่อทบทวนขอบเขตและขั้นตอนการทำงาน
ประเมินความเสี่ยง และเตรียมความพร้อมในการป้องกันอันตรายก่อนลงมือปฏิบัติจริง
รวมถึงการตรวจสอบใบอนุญาตทำงานและเตรียมอุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคล (PPE) ให้พร้อมและเหมาะสมกับลักษณะงาน
เช่น งานขนถ่ายน้ำมัน งานซ่อมบำรุง หรือการทำงานในพื้นที่อับอากาศ
ในช่วงแรก
ผมได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติงานในหน้าที่ AB
อย่างจริงจัง ได้ลงมือทำงานดาดฟ้า เช่น ขูดสนิม ทาสี
และดูแลอุปกรณ์ต่าง ๆ งานเหล่านี้ทำให้ผมเข้าใจการทำงานของลูกเรือมากขึ้น
และเห็นความสำคัญของการลงมือปฏิบัติจริง
สิ่งที่ท้าทายสำหรับผม
คือการเปลี่ยนจากคนที่เคยลงมือทำงานด้วยตัวเอง มาเรียนรู้การควบคุมและจัดการงาน
รวมถึงการประสานงานกับผู้อื่น
เพราะการทำงานในระดับนายประจำเรือไม่ได้อาศัยเพียงความรู้ทางเทคนิค
แต่ต้องเข้าใจภาพรวมของงานและสามารถทำงานร่วมกับคนอื่นได้ด้วย
เมื่อเวลาผ่านไป
ผมได้รับโอกาสและความรับผิดชอบมากขึ้น จนกระทั่งในเดือนที่ 9 ผมได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติงานในหน้าที่เจ้าหน้าที่อย่างเต็มตัว
ซึ่งเป็นอีกก้าวสำคัญของการฝึกในหนึ่งปีนั้น
สมุดบันทึกการฝึก:
หลักฐานการเรียนรู้ตลอดการฝึก
ตลอดระยะเวลาการฝึก
ผมต้องบันทึกหัวข้อและรายละเอียดการเรียนรู้ลงในสมุดบันทึกการฝึกปฏิบัติงาน (Training Record Book: TRB) เพื่อใช้ติดตามความก้าวหน้าและเป็นหลักฐานประกอบการฝึกปฏิบัติงาน
การทำ
TRB ทำให้ผมต้องรู้ว่าตัวเองเรียนรู้อะไรไปแล้ว เรื่องใดยังต้องฝึกเพิ่มเติม
และต้องหาโอกาสเรียนรู้จากงานจริงให้มากขึ้น
บางครั้งผมต้องอ่านคู่มือหรือทบทวนสิ่งที่ได้เรียนรู้ก่อนลงมือปฏิบัติ
และเมื่อมีข้อสงสัยก็ต้องเลือกถามในช่วงเวลาที่เหมาะสม ไม่ใช่ถามในขณะที่พี่ ๆ
กำลังปฏิบัติงานสำคัญหรืออยู่ในสถานการณ์ที่ต้องใช้สมาธิ
ผมได้เรียนรู้ว่า
การฝึกงานบนเรือไม่ใช่การรอให้ใครมาสอนทุกเรื่อง แต่ต้องรู้จักสังเกต เตรียมตัว
และแสวงหาโอกาสเรียนรู้ด้วยตนเองด้วย
ชีวิตประจำวันบนเรือ
ชีวิตบนเรือมีตารางเวลาที่ค่อนข้างชัดเจน
แต่ก็มีการปรับเปลี่ยนตามลักษณะงานและสถานการณ์
รวมถึงการสลับเวรหรือช่วยปฏิบัติงานแทนกัน
ตัวอย่างตารางเวลาในวันที่เรือเดินทะเลของผม
ได้แก่
|
เวลา |
กิจกรรม |
|
07.30–08.00
น. |
เตรียมตัวและเปลี่ยนเวร |
|
08.00–12.00
น. |
ฝึกปฏิบัติงานบนสะพานเดินเรือร่วมกับ
3/O |
|
12.00–13.00
น. |
รับประทานอาหารกลางวัน |
|
13.00–17.00
น. |
งานดาดฟ้าและงานบำรุงรักษา |
|
17.00–20.00
น. |
รับประทานอาหาร
พักผ่อน และทบทวนสิ่งที่เรียนรู้ |
|
20.00–24.00
น. |
เรียนรู้และฝึกปฏิบัติงานในช่วงเวรกลางคืน |
ส่วนช่วงที่เรือเข้าเทียบท่า
ลักษณะงานจะเปลี่ยนไปตามภารกิจของเรือ
ผมมีโอกาสสังเกตการณ์และเป็นผู้ช่วยในการปฏิบัติงาน เช่น งานประจำสถานีผูกเรือ
การดูแลบริเวณจุดเชื่อมต่อท่อสินค้า (Manifold)
การติดตามแรงดัน การดูแลเชือกผูกเรือให้เหมาะสมกับระดับน้ำขึ้นลง
รวมถึงการเรียนรู้การบันทึกปริมาณสินค้าร่วมกับเจ้าหน้าที่ในห้องควบคุมสินค้า (Cargo
Control Room: CCR) และงานทำความสะอาดถังสินค้า (Tank
Cleaning)
ตารางเวลานี้เป็นตัวอย่างจากประสบการณ์ของผมบนเรือลำนี้
ไม่ใช่ตารางเวลามาตรฐานที่เหมือนกันในทุกลำ เพราะลักษณะงานและการจัดเวรของแต่ละเรืออาจแตกต่างกัน
ชีวิตความเป็นอยู่บนเรือ
นอกจากการฝึกงานแล้ว
ชีวิตประจำวันบนเรือก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องปรับตัว อาหารมีให้ครบสามมื้อ
และมีห้องเตรียมอาหาร (Pantry)
ให้ใช้บริการได้ตลอด 24 ชั่วโมง
นอกจากนี้ยังสามารถแจ้งรายการขนม เครื่องดื่ม หรือนมที่ต้องการเพิ่มเติมได้ตามรอบการจัดซื้อประจำเดือน
สำหรับผม
การได้อยู่บนเรือเป็นเวลาหนึ่งปี ทำให้ได้เรียนรู้การใช้ชีวิตร่วมกับคนหลายวัย
หลายประสบการณ์ และหลายวัฒนธรรม ต้องรู้จักปรับตัว เคารพกติกาส่วนรวม
และรับผิดชอบหน้าที่ของตัวเอง
ส่วนกำลังใจจากทางบ้านก็เป็นสิ่งสำคัญมาก
ตลอด 365 วัน แม่คอยส่งข้อความ รูปภาพ เพลง และอีโมจิมาให้กำลังใจอยู่เสมอ
แม้จะอยู่ห่างกันคนละที่ แต่ก็ทำให้รู้สึกว่าไม่ได้อยู่ไกลจากครอบครัวจนเกินไป
จากผู้รับการฝึก
สู่การเป็นพี่เลี้ยง
เมื่อเข้าสู่เดือนสุดท้ายของการฝึก
ผมได้รับมอบหมายให้ช่วยแนะนำและสอน Cadet
ที่เข้ามาใหม่
จากวันแรกที่ผมเองยังไม่รู้ว่าจะเริ่มต้นทำงานอย่างไร
ต้องคอยสังเกตและเรียนรู้จากพี่ ๆ บนเรือ
วันนี้ผมกลับมีโอกาสช่วยแนะนำคนที่เพิ่งก้าวเข้ามาในเส้นทางเดียวกัน
ผมได้เข้าใจมากขึ้นว่า
ความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับมาตลอดหนึ่งปี ไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะกับตัวเองเท่านั้น
แต่ยังสามารถนำไปถ่ายทอดและช่วยให้คนที่เข้ามาใหม่เรียนรู้ได้ด้วย
ครบหนึ่งปี
จากทะเล...สู่ฝั่ง
เมื่อครบกำหนดการฝึกหนึ่งปี
ผมต้องเดินทางกลับขึ้นฝั่ง โดยนั่งเรือเล็กจาก TMN PIONEER ไปยังท่าเรือมาโคโปโลที่ศรีราชา
คืนนั้นผมพักกับพี่
ๆ ที่รู้จักกันหนึ่งคืน ก่อนที่วันรุ่งขึ้นคุณน้าและเพื่อนของน้าจะมารับกลับบ้าน
การเดินทางกลับครั้งนี้แตกต่างจากวันที่ผมขึ้นเรือครั้งแรกมาก
เพราะวันนั้นผมเป็นเพียง Cadet
ที่ยังไม่รู้จักชีวิตการทำงานบนเรือ
แต่วันนี้ผมได้ผ่านประสบการณ์การทำงานและการเรียนรู้ตลอดหนึ่งปีมาแล้ว
หากจะฝากอะไรถึงน้อง
ๆ ที่กำลังจะออกฝึกบนเรือ
ผมอยากแนะนำให้ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับประเภทของเรือและลักษณะงานที่จะต้องไปฝึกให้มากที่สุด
เมื่อขึ้นไปอยู่บนเรือแล้ว ให้เปิดใจเรียนรู้จากทุกคน เพราะพี่ ๆ
แต่ละคนมีประสบการณ์และความรู้ที่แตกต่างกัน
อย่าคิดว่าตัวเองรู้ทุกอย่างแล้ว
ต้องมีความอ่อนน้อม รับฟังคำแนะนำ กล้าถามเมื่อไม่เข้าใจ
และพยายามพัฒนาตัวเองอยู่เสมอ ที่สำคัญต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัย
ทั้งการใช้อุปกรณ์ การดูแลรักษา และการฝึกซ้อมเหตุฉุกเฉิน
หนึ่งปีบนเรือ
TMN PIONEER เป็นช่วงเวลาที่ทำให้ผมได้เรียนรู้มากมาย ทั้งความรู้ในวิชาชีพ
ทักษะการทำงาน การอยู่ร่วมกับผู้อื่น และความรับผิดชอบต่อหน้าที่
ขอบคุณ “เรือครู”
และพี่ ๆ ทุกคนที่เป็นส่วนหนึ่งของการเดินทางตลอดหนึ่งปีนี้ของผม
ครบหนึ่งปี...จากทะเลกลับสู่ฝั่งแล้วครับ
หนึ่งปีบนเรือ TMN PIONEER จึงไม่ได้ให้เพียงชั่วโมงฝึกหรือประสบการณ์สำหรับการสอบตั๋ว
แต่เป็นหนึ่งปีที่ผมได้เรียนรู้การทำงาน การใช้ชีวิตร่วมกับผู้อื่น ความรับผิดชอบ
และการเติบโตขึ้นอีกขั้นในเส้นทางอาชีพนักเดินเรือ
