href='https://googleapis.com' rel='stylesheet' type='text/css'/> HROD consultant by ครูพี่ตุ้ม: กว่าจะเป็นสุภาพบุรุษนักเดินเรือ
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ กว่าจะเป็นสุภาพบุรุษนักเดินเรือ แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ กว่าจะเป็นสุภาพบุรุษนักเดินเรือ แสดงบทความทั้งหมด

วันพฤหัสบดีที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

ตอนที่ 5 กว่าจะเป็นสุภาพบุรุษนักเดินเรือ --หนึ่งปีบนเรือ: ประสบการณ์ที่หล่อหลอมคนเรือ (3)

 

ครบ 1 ปี จากทะเล...สู่ฝั่ง

เมื่อผ่านช่วงแรกของการปรับตัวบนเรือมาได้ ผมก็เริ่มมีโอกาสเรียนรู้งานอย่างจริงจังมากขึ้น โดยเฉพาะตั้งแต่เดือนที่ 5 เป็นต้นมา ผมได้ฝึกปฏิบัติงานร่วมกับนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือระดับ 2/O และ 3/O มากขึ้น พร้อมกับบันทึกหัวข้อการฝึกและความก้าวหน้าในการเรียนรู้ลงในสมุดบันทึกการฝึกปฏิบัติงาน (Training Record Book: TRB)

การฝึกในช่วงนี้ครอบคลุมงานหลายด้าน ซึ่งแต่ละด้านมีรายละเอียดและความรับผิดชอบแตกต่างกันไป

การฝึกปฏิบัติงานบนเรือ

1. งานบนสะพานเดินเรือ

ผมได้เรียนรู้การทำงานบนสะพานเดินเรือ โดยมีนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือเป็นผู้แนะนำและสาธิตการใช้งานเครื่องมือและอุปกรณ์ต่าง ๆ เช่น เรดาร์ (Radar/ARPA) ระบบแผนที่อิเล็กทรอนิกส์ (ECDIS) ระบบระบุตัวตนอัตโนมัติของเรือ (AIS) และระบบกำหนดตำแหน่งบนพื้นโลก (GPS)

นอกจากนี้ ยังได้เรียนรู้การตรวจสอบความผิดปกติของอุปกรณ์ การอ่านและบันทึกสมุดปูมเดินเรือ การแก้ไขข้อมูลในแผนที่เดินเรือ และการวางแผนเส้นทางเดินเรือ

นอกจากศึกษาจากคู่มือและคำแนะนำของพี่ ๆ แล้ว ผมยังได้เป็นผู้ช่วยในการใช้อุปกรณ์เหล่านี้ระหว่างการปฏิบัติงานจริง ทำให้เข้าใจการใช้งานมากกว่าการเรียนรู้จากทฤษฎีในห้องเรียน

การฝึกเข้าเวรยามบนสะพานเดินเรือก็เช่นกัน ในช่วงแรกเป็นการเรียนรู้และฝึกปฏิบัติงานร่วมกับนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือ ก่อนที่จะได้รับโอกาสให้เข้าเวรยามจริงในเวลาต่อมา

2. งานด้านสินค้า

การทำงานบนเรือบรรทุกน้ำมันและสารเคมีมีระบบและอุปกรณ์เฉพาะที่ต้องเรียนรู้ ทั้งระบบท่อสินค้า ระบบน้ำอับเฉาหรือระบบบัลลาสต์ ระบบระบายอากาศ และอุปกรณ์วัดระดับสินค้า เช่น MMC/UTI รวมถึงการใช้ตารางมาตรฐาน ASTM สำหรับคำนวณปริมาณสินค้าตามอุณหภูมิ

ผมได้เรียนรู้การปฏิบัติงานเฝ้าระวังสินค้า (Cargo Watch) ร่วมกับต้นเรือ ตั้งแต่การรับและส่งมอบสินค้า การตรวจสอบแรงดัน การติดตามปริมาณสินค้า ตลอดจนการเตรียมอุปกรณ์และการต่อสายสินค้า

งานด้านนี้ต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและการป้องกันมลพิษทางทะเลเป็นอย่างมาก ทุกขั้นตอนต้องปฏิบัติตามวิธีการทำงานและคำแนะนำของผู้รับผิดชอบอย่างเคร่งครัด

3. งานด้านความปลอดภัย

อีกหนึ่งเรื่องที่ต้องเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง คือการใช้อุปกรณ์ด้านความปลอดภัยและการเตรียมพร้อมรับเหตุฉุกเฉิน เช่น อุปกรณ์ดับเพลิง อุปกรณ์ช่วยชีวิต ชุดดับเพลิง อุปกรณ์ประจำเรือชูชีพ และเครื่องตรวจวัดก๊าซ

ผมได้เรียนรู้เรื่องการตรวจวัดออกซิเจนและก๊าซที่เป็นอันตรายก่อนเข้าปฏิบัติงานในพื้นที่อับอากาศ รวมถึงระบบก๊าซเฉื่อย (Inert Gas System: IGS) การฝึกซ้อมเหตุฉุกเฉิน และการทำความเข้าใจหน้าที่ของตนเองตามบัญชีหน้าที่ประจำสถานีฉุกเฉิน (Muster List)

งานบนเรือไม่ใช่เพียงทำงานให้เสร็จ แต่ต้องรู้ว่าต้องทำอย่างไรจึงจะปลอดภัยต่อตนเอง เพื่อนร่วมงาน เรือ และสิ่งแวดล้อม

4. งานดาดฟ้าและการปฏิบัติงานบนเรือ

งานด้านนี้ครอบคลุมทั้งการผูกและปล่อยเชือกเรือ การสื่อสารระหว่างปฏิบัติงาน การดูแลอุปกรณ์และพื้นที่ดาดฟ้า รวมถึงการประชุมย่อยด้านความปลอดภัยก่อนเริ่มงาน (Toolbox Meeting)

การประชุมก่อนเริ่มงานมีจุดประสงค์เพื่อทบทวนขอบเขตและขั้นตอนการทำงาน ประเมินความเสี่ยง และเตรียมความพร้อมในการป้องกันอันตรายก่อนลงมือปฏิบัติจริง รวมถึงการตรวจสอบใบอนุญาตทำงานและเตรียมอุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคล (PPE) ให้พร้อมและเหมาะสมกับลักษณะงาน เช่น งานขนถ่ายน้ำมัน งานซ่อมบำรุง หรือการทำงานในพื้นที่อับอากาศ

ในช่วงแรก ผมได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติงานในหน้าที่ AB อย่างจริงจัง ได้ลงมือทำงานดาดฟ้า เช่น ขูดสนิม ทาสี และดูแลอุปกรณ์ต่าง ๆ งานเหล่านี้ทำให้ผมเข้าใจการทำงานของลูกเรือมากขึ้น และเห็นความสำคัญของการลงมือปฏิบัติจริง

สิ่งที่ท้าทายสำหรับผม คือการเปลี่ยนจากคนที่เคยลงมือทำงานด้วยตัวเอง มาเรียนรู้การควบคุมและจัดการงาน รวมถึงการประสานงานกับผู้อื่น เพราะการทำงานในระดับนายประจำเรือไม่ได้อาศัยเพียงความรู้ทางเทคนิค แต่ต้องเข้าใจภาพรวมของงานและสามารถทำงานร่วมกับคนอื่นได้ด้วย

เมื่อเวลาผ่านไป ผมได้รับโอกาสและความรับผิดชอบมากขึ้น จนกระทั่งในเดือนที่ 9 ผมได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติงานในหน้าที่เจ้าหน้าที่อย่างเต็มตัว ซึ่งเป็นอีกก้าวสำคัญของการฝึกในหนึ่งปีนั้น

สมุดบันทึกการฝึก: หลักฐานการเรียนรู้ตลอดการฝึก

ตลอดระยะเวลาการฝึก ผมต้องบันทึกหัวข้อและรายละเอียดการเรียนรู้ลงในสมุดบันทึกการฝึกปฏิบัติงาน (Training Record Book: TRB) เพื่อใช้ติดตามความก้าวหน้าและเป็นหลักฐานประกอบการฝึกปฏิบัติงาน

การทำ TRB ทำให้ผมต้องรู้ว่าตัวเองเรียนรู้อะไรไปแล้ว เรื่องใดยังต้องฝึกเพิ่มเติม และต้องหาโอกาสเรียนรู้จากงานจริงให้มากขึ้น

บางครั้งผมต้องอ่านคู่มือหรือทบทวนสิ่งที่ได้เรียนรู้ก่อนลงมือปฏิบัติ และเมื่อมีข้อสงสัยก็ต้องเลือกถามในช่วงเวลาที่เหมาะสม ไม่ใช่ถามในขณะที่พี่ ๆ กำลังปฏิบัติงานสำคัญหรืออยู่ในสถานการณ์ที่ต้องใช้สมาธิ

ผมได้เรียนรู้ว่า การฝึกงานบนเรือไม่ใช่การรอให้ใครมาสอนทุกเรื่อง แต่ต้องรู้จักสังเกต เตรียมตัว และแสวงหาโอกาสเรียนรู้ด้วยตนเองด้วย

ชีวิตประจำวันบนเรือ

ชีวิตบนเรือมีตารางเวลาที่ค่อนข้างชัดเจน แต่ก็มีการปรับเปลี่ยนตามลักษณะงานและสถานการณ์ รวมถึงการสลับเวรหรือช่วยปฏิบัติงานแทนกัน

ตัวอย่างตารางเวลาในวันที่เรือเดินทะเลของผม ได้แก่

เวลา

กิจกรรม

07.30–08.00 น.

เตรียมตัวและเปลี่ยนเวร

08.00–12.00 น.

ฝึกปฏิบัติงานบนสะพานเดินเรือร่วมกับ 3/O

12.00–13.00 น.

รับประทานอาหารกลางวัน

13.00–17.00 น.

งานดาดฟ้าและงานบำรุงรักษา

17.00–20.00 น.

รับประทานอาหาร พักผ่อน และทบทวนสิ่งที่เรียนรู้

20.00–24.00 น.

เรียนรู้และฝึกปฏิบัติงานในช่วงเวรกลางคืน

ส่วนช่วงที่เรือเข้าเทียบท่า ลักษณะงานจะเปลี่ยนไปตามภารกิจของเรือ ผมมีโอกาสสังเกตการณ์และเป็นผู้ช่วยในการปฏิบัติงาน เช่น งานประจำสถานีผูกเรือ การดูแลบริเวณจุดเชื่อมต่อท่อสินค้า (Manifold) การติดตามแรงดัน การดูแลเชือกผูกเรือให้เหมาะสมกับระดับน้ำขึ้นลง รวมถึงการเรียนรู้การบันทึกปริมาณสินค้าร่วมกับเจ้าหน้าที่ในห้องควบคุมสินค้า (Cargo Control Room: CCR) และงานทำความสะอาดถังสินค้า (Tank Cleaning)


ตารางเวลานี้เป็นตัวอย่างจากประสบการณ์ของผมบนเรือลำนี้ ไม่ใช่ตารางเวลามาตรฐานที่เหมือนกันในทุกลำ เพราะลักษณะงานและการจัดเวรของแต่ละเรืออาจแตกต่างกัน


ชีวิตความเป็นอยู่บนเรือ

นอกจากการฝึกงานแล้ว ชีวิตประจำวันบนเรือก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องปรับตัว อาหารมีให้ครบสามมื้อ และมีห้องเตรียมอาหาร (Pantry) ให้ใช้บริการได้ตลอด 24 ชั่วโมง นอกจากนี้ยังสามารถแจ้งรายการขนม เครื่องดื่ม หรือนมที่ต้องการเพิ่มเติมได้ตามรอบการจัดซื้อประจำเดือน

สำหรับผม การได้อยู่บนเรือเป็นเวลาหนึ่งปี ทำให้ได้เรียนรู้การใช้ชีวิตร่วมกับคนหลายวัย หลายประสบการณ์ และหลายวัฒนธรรม ต้องรู้จักปรับตัว เคารพกติกาส่วนรวม และรับผิดชอบหน้าที่ของตัวเอง

ส่วนกำลังใจจากทางบ้านก็เป็นสิ่งสำคัญมาก ตลอด 365 วัน แม่คอยส่งข้อความ รูปภาพ เพลง และอีโมจิมาให้กำลังใจอยู่เสมอ แม้จะอยู่ห่างกันคนละที่ แต่ก็ทำให้รู้สึกว่าไม่ได้อยู่ไกลจากครอบครัวจนเกินไป


จากผู้รับการฝึก สู่การเป็นพี่เลี้ยง

เมื่อเข้าสู่เดือนสุดท้ายของการฝึก ผมได้รับมอบหมายให้ช่วยแนะนำและสอน Cadet ที่เข้ามาใหม่

จากวันแรกที่ผมเองยังไม่รู้ว่าจะเริ่มต้นทำงานอย่างไร ต้องคอยสังเกตและเรียนรู้จากพี่ ๆ บนเรือ วันนี้ผมกลับมีโอกาสช่วยแนะนำคนที่เพิ่งก้าวเข้ามาในเส้นทางเดียวกัน

ผมได้เข้าใจมากขึ้นว่า ความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับมาตลอดหนึ่งปี ไม่ได้มีคุณค่าเฉพาะกับตัวเองเท่านั้น แต่ยังสามารถนำไปถ่ายทอดและช่วยให้คนที่เข้ามาใหม่เรียนรู้ได้ด้วย


ครบหนึ่งปี จากทะเล...สู่ฝั่ง

เมื่อครบกำหนดการฝึกหนึ่งปี ผมต้องเดินทางกลับขึ้นฝั่ง โดยนั่งเรือเล็กจาก TMN PIONEER ไปยังท่าเรือมาโคโปโลที่ศรีราชา

คืนนั้นผมพักกับพี่ ๆ ที่รู้จักกันหนึ่งคืน ก่อนที่วันรุ่งขึ้นคุณน้าและเพื่อนของน้าจะมารับกลับบ้าน

การเดินทางกลับครั้งนี้แตกต่างจากวันที่ผมขึ้นเรือครั้งแรกมาก เพราะวันนั้นผมเป็นเพียง Cadet ที่ยังไม่รู้จักชีวิตการทำงานบนเรือ แต่วันนี้ผมได้ผ่านประสบการณ์การทำงานและการเรียนรู้ตลอดหนึ่งปีมาแล้ว

หากจะฝากอะไรถึงน้อง ๆ ที่กำลังจะออกฝึกบนเรือ ผมอยากแนะนำให้ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับประเภทของเรือและลักษณะงานที่จะต้องไปฝึกให้มากที่สุด เมื่อขึ้นไปอยู่บนเรือแล้ว ให้เปิดใจเรียนรู้จากทุกคน เพราะพี่ ๆ แต่ละคนมีประสบการณ์และความรู้ที่แตกต่างกัน

อย่าคิดว่าตัวเองรู้ทุกอย่างแล้ว ต้องมีความอ่อนน้อม รับฟังคำแนะนำ กล้าถามเมื่อไม่เข้าใจ และพยายามพัฒนาตัวเองอยู่เสมอ ที่สำคัญต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัย ทั้งการใช้อุปกรณ์ การดูแลรักษา และการฝึกซ้อมเหตุฉุกเฉิน


หนึ่งปีบนเรือ TMN PIONEER เป็นช่วงเวลาที่ทำให้ผมได้เรียนรู้มากมาย ทั้งความรู้ในวิชาชีพ ทักษะการทำงาน การอยู่ร่วมกับผู้อื่น และความรับผิดชอบต่อหน้าที่


ขอบคุณ “เรือครู” และพี่ ๆ ทุกคนที่เป็นส่วนหนึ่งของการเดินทางตลอดหนึ่งปีนี้ของผม


ครบหนึ่งปี...จากทะเลกลับสู่ฝั่งแล้วครับ


หนึ่งปีบนเรือ TMN PIONEER จึงไม่ได้ให้เพียงชั่วโมงฝึกหรือประสบการณ์สำหรับการสอบตั๋ว แต่เป็นหนึ่งปีที่ผมได้เรียนรู้การทำงาน การใช้ชีวิตร่วมกับผู้อื่น ความรับผิดชอบ และการเติบโตขึ้นอีกขั้นในเส้นทางอาชีพนักเดินเรือ

แนะนำตัว

รู้จัก "ครูพี่ตุ้ม"

รู้จักครูพี่ตุ้ม HROD จากประสบการณ์จริง ครูพี่ตุ้ม หรือ อ.พรทิพา สมประสงค์ มีประสบการณ์ทำงานและพัฒนางานด้านทรัพยากรมนุษย์และการพัฒนาอง...